Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

  • Download PDF

1 Goed functionerende economie en markten

Algemene doelstelling

Het scheppen van voorwaarden voor een goed functionerende economie en goed functionerende markten, waaronder de markt voor elektronische communicatie.

Goed functionerende markten dragen in belangrijke mate bij aan de economische groei en innovatie. In een goed functionerende markt reageren vraag en aanbod effectief op elkaar. Consumenten en bedrijven profiteren daarvan. Op goed functionerende markten ontstaat een optimale prijs – kwaliteitverhouding van goederen en diensten en hebben gebruikers keuzevrijheid. Het slim benutten van en zorgdragen voor hoogwaardige elektronische communicatienetwerken en digitale infrastructuren waar de Nederlandse samenleving op kan bouwen én vertrouwen draagt bij aan het economisch groeivermogen en een goed functionerende economie.

Rol en verantwoordelijkheid

De Minister van EZ is op grond van de Telecommunicatiewet verantwoordelijk voor het stellen van regels voor vaste en mobiele communicatienetwerken. Daarnaast ziet de Minister van EZ het als een taak eventuele belemmeringen voor het goed functioneren van markten te verminderen of weg te nemen en heeft een systeemverantwoordelijkheid voor de statistische informatievoorziening van rijkswege. Hieruit vloeien de volgende verantwoordelijkheden voort:

Stimuleren

  • •  Het stimuleren van een goede balans tussen de belangen van bedrijven en consumenten met generiek consumentenbeleid waarbij de Wet handhaving consumentenbescherming centraal staat.

Financieren

  • •  Het bijdragen aan het goed functioneren van markten door het financieren van een deel van de exploitatie van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), van TenderNed (het elektronisch aanbestedingssysteem) en diverse organisaties op het gebied van metrologie, normalisatie, accreditatie en markttoezicht.
  • •  Het financieren van een deel van de exploitatie van het Agentschap Telecom en het verrichten van uitgaven voor opdrachten inzake beleidsvoorbereiding en evaluaties voor frequentiebeleid en veiligheid.
  • •  Het financieren van het CBS om het van overheidswege verrichten van statistisch onderzoek ten behoeve van praktijk, beleid en wetenschap en het openbaar maken van de op grond van zodanig onderzoek samengestelde statistieken mogelijk te maken.

(Doen) uitvoeren

  • •  Het tegengaan van mededingingsbeperkende gedragingen met de Mededingingswet, mededingingsbeleid in alle sectoren van de Nederlandse economie.
  • •  Het reguleren van de postmarkt met de Postwet 2009, waardoor een toegankelijke en betaalbare basisvoorziening voor de post is gewaarborgd (universele postdienst).
  • •  Het opstellen van verkeersregels voor het gebruik van de ether, door afspraken te maken in internationaal verband voor harmonisatie en door – in geval van schaarste – te bepalen op welke wijze het spectrum wordt verdeeld.
  • •  Het inzetten op het realiseren van hoogwaardige en innovatieve breedbandige mobiele communicatie en omroeptoepassingen door verruiming van gebruiksmogelijkheden van het spectrum en door de uitgifte van beschikbare frequentieruimte.

Regisseren

  • •  Het bevorderen van goed functionerende markten door het scheppen van randvoorwaarden via wet- en regelgeving.
  • •  Het scheppen van voorwaarden waarbinnen concurrentie kan plaatsvinden door middel van de Waarborgwet, de Winkeltijdenwet, de Aanbestedingswet, de Wet aanwijzing nationale accreditatie-instantie en de Metrologiewet.
  • •  Het op basis van de middellange termijnvisie op de ontwikkeling van telecommunicatie, media en Internet verder moderniseren van de regelgeving om deze te kunnen laten meegroeien met de ontwikkelingen in de markt en de behoeftes in de samenleving.

Beleidswijzigingen

Postmarkt

In 2018 wordt gewerkt aan aanpassing van regelgeving om, gegeven de (krimpende) postmarkt, de publieke belangen betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit te blijven borgen. In 2017 is daartoe een analyse op de postmarkt ontwikkeld, is de Universele Postdienst (UPD) geëvalueerd en is onderzoek gedaan naar mogelijke toekomstscenario’s (TK, 29 502, nr. 135).

Markt en overheid

In 2018 wordt bezien welke aanpassing de Wet markt en overheid (Staatsblad nr. 162, van 8 april 2011) behoeft om effectief bij te dragen aan gelijke concurrentieverhoudingen tussen overheden en ondernemingen daar waar overheden marktactiviteiten verrichten. In 2017 is daartoe de wet vanwege de horizonbepaling verlengd tot 1 juli 2019.

Frequenties

Eind 2017 zal de Nota Mobiele Communicatie verschijnen. Deze nota omvat de uitgangspunten en planning voor de komende frequentieverdelingen en biedt daarmee investeringszekerheid aan marktpartijen en nieuwkomers. In 2018 worden de uitgangspunten uit de Nota Mobiele Communicatie uitgewerkt tot een concrete regeling voor de multibandveiling van 2019. De eveneens voor 2017 geplande nota Omroepdistributie doet hetzelfde voor de toewijzing en uitgifte van frequentieruimte voor (commerciële) omroepen voor de periode 2022–2030, rekening houdend met bredere ontwikkelingen op het gebied van telecom, media en internet.

Kengetal

Referentiewaarde 2016 (Q2)

Waarde

2016 (Q4)

Streefwaarde komende jaren

Concurrentie markt mobiele telefonie (HHI)

3.483

3.179

dalend

Bron: ACM

De Herfindahl-Hirschman Index (HHI) kan een indicatie geven van de mate van concurrentie. De index wordt berekend op basis van de marktaandelen van de op de markt actieve partijen met een eigen netwerk. Een dalende waarde wijst op meer concurrentie (een stijging v.v.). De in de afgelopen jaren in de EZ-begroting opgenomen HHI-indices wezen weliswaar in het algemeen op daling, maar waren niet altijd even goed vergelijkbaar. Dat kwam onder meer door de wijze waarop marktpartijen die diensten aanbieden via de netwerken van andere operators werden meegenomen in de berekening. Ook marktontwikkelingen, zoals de groei van dataverkeer ten opzichte van spraakverkeer, hebben een uniforme berekeningswijze gecompliceerd. Omdat het de verwachting is dat nieuwe marktontwikkelingen, zoals de groei van geïntegreerde vaste en mobiele dienstverlening, een consistente berekeningswijze verder zullen bemoeilijken, zal het kengetal HHI vanaf de EZ-begroting 2019 komen te vervallen.

Kengetal

Referentie-

waarde 2013

Waarde 2016

Raming

2018

Streef-

waarde

Planning

Penetratiegraad van digitale radio ontvangers in huishoudens

3%

6%

10–12%

35%

2022

Bron: CBS

Een indicatie voor het succes van de introductie van digitale radio is de penetratiegraad van digitale radio-ontvangers in huishoudens. Dit wordt gemonitord door het CBS. Belangrijke indicator voor dit succes is het percentage huishoudens dat over een DAB+ ontvanger beschikt (in huis en/of in de auto) en daarmee toegang heeft tot digitale radio. Het percentage draagt bij aan het bepalen van een afschakeldatum voor de analoge FM.

Europees regelgevend telecomkader

De Nederlandse inzet bij de herziening van het Europese telecomkader is gericht op het toevoegen van mogelijkheden voor de regulering van een duopolie-markt voor communicatiediensten en het vergroten van de voorspelbaarheid van en Europese samenwerking op spectrumbeleid, met behoud van de nationale beleidsruimte. Daarnaast is de inzet gericht op behoud van de bescherming van eindgebruikers en van de nationaal gekozen verdeling van bevoegdheden tussen politiek en onafhankelijke toezichthouder. Bovendien worden ook andere voor de telecommunicatiesectoren belangrijke Europese kaders herzien, zoals die voor audiovisuele diensten en auteursrechten. Naar verwachting zullen in 2018 de onderhandelingen over de herziening van het Europese telecomkader worden afgerond en daarna volgt omzetting naar nationale wetgeving.

Continuïteit en betrouwbaarheid

Er wordt een roadmap naar veilige hard- en software opgesteld, met name gericht op de cybersecurity van het internet of things. Verder wordt de Europese Richtlijn Netwerk- & Informatiebeveiliging (NIB) geïmplementeerd. Hierbij krijgen vitale aanbieders en digitale dienstverleners een meldplicht van ict-incidenten en een zorgplicht. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) coördineert de implementatie, EZ is sectorverantwoordelijk voor de vitale aanbieders uit de domeinen digitale infrastructuur en energie en voor de (niet-vitale) digitale dienstverleners. De financiële gevolgen voor de EZ-begroting moeten nog in kaart worden gebracht. Zij zullen worden opgenomen in de implementatiewet welke naar verwachting begin 2018 bij de Tweede Kamer wordt ingediend.

In het voorjaar van 2017 is het wetsvoorstel ongewenste zeggenschap telecommunicatie geconsulteerd. Het wetsvoorstel beoogt een bevoegdheid te creëren voor de Minister van Economische Zaken om ongewenste overnames in de telecommunicatiesector tegen te gaan. Overnames kunnen alleen worden tegengehouden indien de overname een gevaar oplevert voor de nationale veiligheid of openbare orde. De behandeling van dit wetsvoorstel bij de Tweede Kamer wordt verwacht in 2018.

Via de herziening van de Europese e-Privacy richtlijn richt EZ zich op het verbeteren van de online privacy van gebruikers, op het stroomlijnen van wetgeving voor telecombedrijven met algemene privacy wetgeving en op het verbeteren van de gebruiksvriendelijkheid van cookies. Op basis van het rapport Big Data en Privacy (TK, 32 761, nr. 108) kijkt EZ hoe de bescherming van privacy bij gebruik van data kan worden versterkt. In 2018 zullen de onderhandelingen over de herziening van de e-Privacy richtlijn naar verwachting worden afgerond. Bij de bescherming van publieke waarden in de digitale samenleving werkt EZ samen met BZK en VenJ.

Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000)
 

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

VERPLICHTINGEN

193.012

195.685

188.396

185.960

183.112

182.939

182.939

UITGAVEN

194.204

192.468

186.299

184.943

182.095

181.922

181.922

Waarvan juridisch verplicht (percentage)

   

96%

       
               

Subsidies

600

188

         

Digitalisering regionale radio

600

188

         
               

Opdrachten

6.825

6.385

7.503

9.089

8.386

8.386

8.386

Onderzoek en Opdrachten

2.244

2.251

2.021

2.524

1.824

1.824

1.824

PIANOo/TenderNed

477

0

0

0

0

0

0

Beleidsvoorbereiding en evaluaties Frequenties en Veiligheid

4.104

4.134

5.482

6.565

6.562

6.562

6.562

               

Bijdragen aan agentschappen

23.260

26.383

25.732

22.944

20.798

20.639

20.639

Agentschap Telecom

14.571

15.287

14.544

14.452

12.556

12.556

12.556

Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland

1.145

11.071

11.188

8.492

8.242

8.083

8.083

DICTU

7.544

25

         
               

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

159.720

155.694

149.358

149.204

149.205

149.205

149.205

Metrologie

10.182

9.630

9.134

9.134

9.134

9.134

9.134

Raad voor Accreditatie

231

192

190

190

190

190

190

ACM

637

696

696

696

696

696

696

CBS

148.670

145.176

139.338

139.184

139.185

139.185

139.185

               

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

3.799

3.818

3.706

3.706

3.706

3.692

3.692

Nederlands Normalisatie Instituut (NEN)

1.144

1.233

1.106

1.106

1.106

1.092

1.092

Internationale organisaties

2.655

2.585

2.600

2.600

2.600

2.600

2.600

               

ONTVANGSTEN

103.840

39.362

31.062

31.062

31.062

31.062

31.062

Ontvangsten ACM

 

162

162

162

162

162

162

High Trust

30.568

30.200

30.200

30.200

30.200

30.200

30.200

Diverse ontvangsten

73.272

9.000

700

700

700

700

700

Budgetflexibiliteit

Subsidies: Het bedrag dat geraamd is in 2018 voor deze subsidie vloeit voort uit een verplichting die in het verleden is aangegaan; deze is dus 100% juridisch verplicht.

Opdrachten: Het geraamde bedrag voor uitgaven uit hoofde van opdrachten is voor 21% juridisch verplicht.

Bijdragen aan agentschappen: Het budget betreft de uitfinanciering van opdrachten 2018 aan Agentschappen en is 100% juridisch verplicht.

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s: Van de totaal voor 2018 geraamde uitgaven voor artikel 1 is circa € 150 mln bestemd voor bijdragen aan ZBO’s/RWT’s. Hiervan is 100% niet flexibel inzetbaar in 2018 als gevolg van overeenkomsten met betrokken organisaties.

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties: Over de contributies aan (inter)nationale organisaties zijn meerjarige afspraken gemaakt, de bedragen zijn voor 38% juridisch verplicht.

Toelichting op de financiële instrumenten

Opdrachten

Onderzoek en opdrachten

Dit betreft onderzoeksopdrachten die dienen ter ondersteuning van het beleid op het gebied van onder andere het marktordeningsbeleid, mededingingsbeleid, consumentenbeleid, aanbestedingsbeleid, Europese zaken en strategie.

Bijdragen aan agentschappen

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

RVO.nl is de uitvoeringsdienst van het Ministerie van EZ en is onder meer verantwoordelijk voor de voorlichting van ondernemers over de aanbestedingsregelgeving. Hieronder vallen ook de taken van PIANOo als expertisecentrum voor aanbestedende diensten. PIANOo en het daarbij behorende TenderNed, het systeem voor elektronisch aanbesteden, zijn sinds 1 januari 2017 organisatorisch ondergebracht bij RVO.nl.

Agentschap Telecom

Agentschap Telecom draagt onder meer zorg voor de toelating tot het spectrum en ziet toe op het juiste gebruik daarvan. De voornaamste uitvoeringstaken zijn voorlichting in het kader van het antennebeleid, juridische procedures en een bijdrage voor werkzaamheden in het kader van vergunningsvrije toepassingen. De toezichtstaken hebben betrekking op onder meer toezicht ondergrondse netten (WION), Metrologiewet, Waarborgwet, bevoegd aftappen en dataretentie.

Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s

Metrologie

Met de Metrologiewet worden nationale meetstandaarden beschikbaar gesteld, die de basis vormen van een internationaal herleidbare metrologische infrastructuur. Het gebruik van gecontroleerde meetinstrumenten bij het leveren van goederen draagt onder andere bij aan eerlijke handel en consumentenbescherming. VSL is het nationaal metrologisch instituut (NMI) van Nederland. VSL B.V. ontwikkelt, beheert en onderhoudt de nationale meetstandaarden in opdracht van EZ op basis van een overeenkomst voor onbepaalde tijd.

Raad voor Accreditatie

De Raad voor Accreditatie (RvA) is een ZBO dat controleert of een keuringsinstantie, certificeringsinstantie, inspectie-instantie of een laboratorium aan de accreditatienormen voldoet. De taken van de Raad voor Accreditatie zijn vastgelegd in de Wet aanwijzing nationale accreditatie-instantie. De RvA ontvangt jaarlijks een bijdrage van de Staat voor de kosten die de RvA maakt in het kader van Europese en internationale activiteiten die relevant zijn voor de accreditatie sector als geheel.

Autoriteit Consument en Markt (ACM)

De ACM is belast met wettelijke taken op het gebied van het generieke mededingingstoezicht (Mededingingswet), generieke consumentenbescherming (Wet handhaving consumentenbescherming), de regulering van de telecommarkt en het sectorspecifieke markttoezicht in de sectoren energie, telecommunicatie, post en vervoer.

De apparaatsuitgaven van de ACM zijn geraamd op artikel 40, net als de kosten van de ACM die worden doorbelast naar marktorganisaties die onder het ACM-toezicht vallen. Het bedrag geraamd op artikel 1 betreft de geraamde kosten van de leden van het bestuur van de ACM.

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is opgericht om te zorgen dat cijfers aan de basis liggen van (solide) beleid. Het CBS heeft als onafhankelijk kennisinstituut dan ook tot taak het publiceren van betrouwbare en samenhangende statistische informatie, waardoor becijferde maatschappelijke debatten gevoerd kunnen worden. Het werkterrein van het CBS omvat alle onderwerpen die de mensen in Nederland raken.

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties:

Nederlands Normalisatie Instituut (NEN)

Het Nederlands Normalisatie Instituut (NEN) ontvangt een bijdrage van de Staat voor het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden die voortvloeien uit de Europese verordening voor normalisatie (Verordening (EU) Nr. 1025/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012) en de Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen die over het geven van informatie over normen gaat. Tevens is de bijdrage bedoeld voor het informeren van Nederlandse belanghebbenden over initiatieven van de Europese en mondiale normalisatie-instellingen. Daarnaast gebruikt het NEN de bijdrage voor een deel van de contributies die het NEN is verschuldigd aan de Europese en mondiale normalisatie-instellingen en voor de controle op actualiteit van verwijzingen naar normen in regelgeving en kennisgeving aan ministeries indien verwezen wordt naar ingetrokken normen.

Internationale organisaties

Dit betreft bijdragen aan:

  • •  Universal Postal Union (UPU): is een internationale organisatie die de verschillende postovergangen tussen lidstaten controleert. Elke lidstaat gaat dan ook akkoord met de regels voor het internationaal postverkeer. Het is formeel een gespecialiseerde organisatie van de Verenigde Naties. De UPU speelt een voorname rol in het constant optimaliseren van postdiensten. De hoofddoelen van de UPU zijn de promotie van het mondiale postverkeer, toename van het aantal verwerkte poststukken door te voorzien in moderne producten en diensten, en een hoge servicekwaliteit voor de consument.
  • •  European Conference of Postal and Telecommunications Administrations (CEPT): De inzet in de ITU en UPU wordt regionaal voorbereid, voor landen in Europa is daarvoor CEPT het aangewezen kanaal. EZ draagt jaarlijks bij aan de kosten van ERO (het permanente ondersteunende bureau van CEPT in Kopenhagen).
  • •  Internationale organisaties Metrologie. Het gaat om bijdragen op het gebied van metrologie die vastliggen in internationale verdragen (Organisation Internationale de Métrologie Légale (OIML), WELMEC, Bureau International des Poids et Mesures (BIPM)).
  • •  Nederland betaalt als lid van de International Telecommunications Union (ITU) lidmaatschap. Binnen de ITU worden internationale afspraken gemaakt over wereldwijde toewijzing van radiofrequenties aan categorieën van diensten en over de toewijzing van (schaarse) ruimteposities aan satellietsystemen.
  • •  EZ doneert jaarlijks een bedrag aan het secretariaat van het Internet Governance Forum (IGF). Dit forum is een uitvloeisel van het VN-top World Summit on Information Society in 2005.
  • •  Nederland heeft een stoel in het overheidsadviescomité binnen The Internet Corporation for Assigned Names and Numbers/Governmental Advisory Committee (ICANN/GAC). EZ financiert samen met Brazilië en Noorwegen het secretariaat van dit comité met als doel de slagkracht van overheden binnen ICANN te vergroten.

Toelichting op de ontvangsten

High Trust

Deze ontvangsten hebben betrekking op boetes die toezichthouders van EZ opleggen en waar – in het kader van het zogenaamde High Trust-beleid – een meerjarige raming voor wordt aangehouden. Verreweg het grootste deel van de ontvangsten betreft boetes die opgelegd worden door de ACM.

Extracomptabele fiscale regelingen

Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten, is er een fiscale regeling die betrekking heeft op dit beleidsterrein. Het betreft de Btw-vrijstelling voor post. Voor een beschrijving van de regeling, de doelstelling, de ramingsgrond, een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en een programmering van evaluaties voor toekomstige jaren wordt verwezen naar de bijlage bij de Miljoenennota «Toelichting op de Fiscale regelingen».