| Rijksbegroting | Overzicht | Voorbereiding | Uitvoering | Verantwoording | |
|---|---|---|---|---|---|
| 2010 |
| ||||
3. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
Vernieuwing VenW
De Vernieuwing van Verkeer en Waterstaat heeft betrekking op de periode 2008–2012. In die periode worden de acties gerealiseerd die voortkomen uit het Beleidsvoornemen «Vernieuwen Verbinden Vertrouwen» (januari 2008), dat in lijn met het programma Vernieuwing Rijksdienst is opgesteld.
De kernthema’s van de Vernieuwing van VenW zijn «integraler, minder en beter». In 2012 werkt VenW – intern en binnen het verband van de rijksdienst – compacter en meer programmatisch, worden activiteiten samengevoegd en er wordt minder gecoördineerd, wordt er minder bestuurlijke en ambtelijke drukte gegenereerd, minder advies en controle georganiseerd en gewerkt op basis van vertrouwen.
De VenW-organisatie bestaat uit de beleidsfunctie, de centrale beleids- en bestuursondersteunende functie, de centrale bedrijfsvoeringsfunctie (deze functies vormen samen de bestuurskern van het ministerie), de uitvoerings- en kennisfuncties (RWS en KNMI), de inspectiefunctie (Inspectie VenW) en de Shared Services Organisatie. Beleid, uitvoering en inspectie zijn dicht bij elkaar gepositioneerd. Er is een stevige inhoudelijke en productieve verbinding en wisselwerking vanuit een gelijkwaardige positie.
Met name in de bestuurskern, waar het beleid wordt voorbereid en het departement wordt gestuurd, wordt meer synergie, eenheid en samenhang aangebracht. Onderdelen die elkaar versterken zijn in 2008 samengebracht. De bedrijfsvoeringskaders en -regels worden vergaand gestandaardiseerd en geüniformeerd en processen vereenvoudigd, bovendien wordt de controletoren verminderd. VenW sluit actief aan bij rijksbrede ontwikkelingen die betrekking hebben op de bedrijfsvoering.
VenW integreert de strategische mobiliteits- en wateropgaven met de belangen van economie, leefomgeving en veiligheid. In 2012 is VenW een ministerie dat snel en adequaat inspeelt op maatschappelijke en politieke ontwikkelingen, beter is in het organiseren van kennis, het bevorderen van innovatie en in het communiceren met de bestuurlijke en maatschappelijke omgeving. De nieuwe werkwijze wordt ondersteund door een flexibele inzet van mensen. Binnen de Bestuurskern vindt dit proces georganiseerd plaats.
VenW moet een forse bezuiniging van circa € 69 miljoen op de apparaatuitgaven invullen. De doelstelling van het kabinet bezien, ligt een zwaar accent op personele reductie. Voor VenW betreft dit een reductie van 1 094 fte in de periode 2008 tot en met 2011 (waarvan 56 fte op door derden gefinancierde formatie). Wanneer toegestane intensiveringen zoals bijvoorbeeld Anders Betalen voor Mobiliteit buiten beschouwing worden gelaten zal de omvang van VenW hierdoor afnemen van 12 686 fte in 2006 tot 11 664 fte in 2011. Daarnaast wordt van de zelfstandige bestuursorganen LVNL, CBR en RDW verwacht dat zij door efficiënter te werken een reductie kunnen realiseren van 332 fte.
Financieel en materieel beheer
De Vernieuwing van de Rijksdienst richt zich onder meer op de vermindering van regels en bureaucratie. In lijn hiermee zet VenW de vereenvoudiging van het financieel beheer voort. Deze vereenvoudiging vindt, in aansluiting op de in 2007 in gang gezette lijn, plaats volgens de uitgangspunten:
• Blijven voldoen aan de regelgeving met betrekking tot het financieel beheer;
• Het hanteren van een risicobenadering waardoor het aantal controles kan worden verminderd en/of geëxtensiveerd;
• Werken vanuit verdiend vertrouwen, met als consequentie een verschuiving van preventieve controle naar repressieve beheersing.
Daar waar financiële risico’s relatief gering zijn, kan gericht worden gewerkt aan het verminderen van vastlegging, controle en toezicht. Dit veronderstelt van zowel management als medewerkers bereidheid tot concessies met betrekking tot de gewenste sturingsinformatie en (extra) waarborgen in de vastlegging en controle.
Op het gebied van subsidies en specifieke uitkeringen (waaronder de Brede Doel Uitkering) zal het uniformeren, standaardiseren van subsidieregelingen en subsidievoorwaarden, het bundelen van subsidies en het efficiënter inrichten van verantwoording en controle prioriteit blijven. In overleg met de coördinerende departementen Financiën en BZK wordt verder vorm gegeven aan de decentralisatiegedachte voor specifieke uitkeringen en wordt invulling gegeven aan de implementatie van het uniform subsidiekader.
Voor de ondersteuning van gestandaardiseerde administratieve processen zoals inkoop, vastleggen van verplichtingen, betaling van facturen en registratie van ontvangsten wordt meer gebruik gemaakt van bestaande en nieuwe ICT-oplossingen. Hieronder valt ook het meer benutten van het bestaande SAP systeem. De verwachting is dat dit op termijn winst oplevert in tijdigheid, kwaliteit van informatie en efficiency.
De bedrijfsvoeringsprocessen worden in relatie met de primaire processen verder verbeterd en gestroomlijnd. De bedrijfsvoering is reeds vergaand geconcentreerd. Zoveel mogelijk wordt aangesloten op de rijksbrede ontwikkelingen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de implementatie van de CIO-rol (Chief Information Officer), de beheersing van ICT-projecten, de modernisering van de informatiehuishouding – zowel met betrekking tot het archief als de informatiestroom – en het tijd- en plaatsonafhankelijk werken in relatie tot de ontwikkeling van de digitale werkomgeving (DWR).
In 2010 wordt verder gewerkt aan een nieuwe organisatorische inrichting van de Inspectie Verkeer en Waterstaat (Inspectie VenW). Aanleiding hiervoor zijn de overdracht van de vergunningverlenende taken aan de markt in 2010, de verdere invoering van digitalisering van inspecties en de invoering van het systeem- en risicogebaseerd toezicht. In de nieuwe organisatiestructuur wordt het aantal toezichteenheden teruggebracht van negen naar vier (luchtvaart, scheepvaart, vervoer over land en waterbeheer) en het aantal ondersteunende directies van vier naar twee.
Zoals in het jaarverslag over 2008 is gemeld, is onderzoek gedaan naar de kosten en opbrengsten van de Inspectie VenW. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat de Inspectie VenW voor de interne (VenW) producten niet geheel kostendekkend bleek te zijn, hetgeen ook bleek uit het negatieve saldo van baten en lasten in de jaren 2007 en 2008. De begroting 2010 van de Inspectie VenW is zodanig aangepast dat de kosten en opbrengsten beter met elkaar in evenwicht zijn.
In het kabinet is afgesproken dat in 2010 voor honderd procent duurzaam zal worden ingekocht. Dat wil zeggen dat de kerndepartementen en de departementale diensten in 2010 bij hun inkoop in beginsel de vastgestelde duurzaamheideisen toepassen. Indien er in uitzonderlijke situaties bij een specifieke inkoop goede redenen zijn om duurzaamheideisen niet toe te passen, zal dat worden verantwoord.
Over het geheel genomen is het financieel en materieel beheer binnen het ministerie van voldoende niveau. Mede naar aanleiding van bevindingen van de Algemene Rekenkamer wordt in 2009 – en zo nodig doorlopend in 2010 – evenwel specifiek aandacht besteed aan het contractbeheer, het verplichtingen-, ontvangsten- en materieel beheer.
Het contractbeheer heeft in hoofdzaak betrekking op Rijkswaterstaat (RWS). Bij RWS wordt veel energie gestoken in de kwaliteit van de beheersing van innovatieve contractvormen bij de uitvoeringstaken op het gebied van aanleg, beheer en onderhoud van infrastructuur. Er zijn reeds zowel structurele als incidentele verbetermaatregelen getroffen. Zo is onder andere ingezet op standaardisatie van besteksteksten en beheersplannen. Daarnaast is een groot deel van de verbetermaatregelen gericht op training en opleiding van medewerkers. De effecten van de verschillende maatregelen hebben reeds merkbaar geleid tot een verbeterde contractbeheersing. Het contractbeheer was eind 2008 van voldoende niveau. Voor 2009 en volgende jaren is de aandacht erop gericht op het bestendigen van de kwaliteit van het contractbeheer. RWS hecht veel belang aan het professioneel opdrachtgeverschap richting marktpartijen, waar contractenbeheer een belangrijk onderdeel van is. RWS heeft een groeipad vastgesteld waarlangs de zogenoemde Systeemgerichte Contractbeheersing (SCB) in de komende jaren volledig zal worden geïmplementeerd. Daarbij is ook nadrukkelijk aandacht voor het – zolang als nodig – continueren van compenserende beheersmaatregelen.
Een goed verplichtingenbeheer is van vitaal belang voor een investeringsdepartement als VenW. Verbetering van het verplichtingenbeheer staat dan ook hoog op de agenda. In het verleden is prioritair ingezet op de verbetering van het beheer van grote verplichtingen. Zij betreffen rond de tachtig procent van het financiële volume van VenW. Een pakket van generieke en dienstspecifieke maatregelen heeft geleid tot een gestage verbetering in het beheer van verplichtingen. Voor het beheer van kleinere verplichtingen (tot € 50 000) zijn vereenvoudigingsmaatregelen genomen die het verplichtingenbeheer verder hebben verbeterd. Meer specifiek is aandacht gewenst voor de verdere verbetering van de tijdigheid van de vastlegging van verplichtingen tussen de € 50 000 en € 1 000 000 bij de bestuurskern. Dit gebeurt langs drie lijnen. Ten eerste door een verdere standaardisatie en waar mogelijk automatisering van het inkoopproces. Ten tweede door bij de betreffende dienstonderdelen gericht te sturen op gedragsverandering door een combinatie van bewustwording en sancties. Ten derde door te onderzoeken in hoeverre nog verdergaande vereenvoudiging van het financieel beheer kan bijdrage aan een kwalitatief beter verplichtingenbeheer.
In 2008 zijn tekortkomingen geconstateerd in het ontvangstenbeheer bij RWS. Daarbij gaat specifiek om de overige ontvangsten: betalingen van decentrale overheden voor infrastructuur die RWS aanlegt op verzoek van die decentrale overheden. In 2009 zal RWS daarin verdere verbetering laten zien. Inmiddels zijn reeds binnen een belangrijk deel van RWS, de dienst Infrastructuur, voorheen de Bouwdienst, aanvullende beheersmaatregelen zijn genomen.
Door organisatorische veranderingen stond in 2007 het materieelbeheer bij RWS en KNMI onder druk. In 2008 zijn bij zowel RWS als bij het KNMI belangrijke verbeteringen gerealiseerd. Bij RWS is het belangrijkste deel – het vlootbeheer en het operationeel beheer van de gebouwen op orde gebracht. In 2009 zijn de belangrijkste inspanningen erop gericht om het materieelbeheer van de ICT-middelen en het wagenpark op orde te krijgen. Het KNMI heeft in 2008 een risico-inventarisatie opgesteld en interne controlewerkzaamheden uitgevoerd. De inspanningen in 2009 zullen er onder meer op gericht zijn de tijdigheid van het registreren van de activa verder te verbeteren. Met betrekking tot de inventarisaties zullen door het KNMI de daarvoor relevante processen nader worden beschreven. De nieuwe activabeheerders worden wegwijs gemaakt in hun nieuwe rol.
Totstandkoming van beleidsinformatie
In de departementale begroting en verantwoording wordt beleidsinformatie opgenomen over doelen, prestaties en middelen. De beschikbaarheid van de beleidsinformatie neemt toe, maar de betrouwbaarheid en de bruikbaarheid van deze informatie is een punt van aandacht. In 2008 is een traject opgestart om de organisatie van het proces van totstandkoming en de waarborgen daarin voor de betrouwbaarheid en bruikbaarheid van deze informatie verder te verbeteren. Hierbij is aandacht voor de eisen die hieraan worden gesteld, de te onderscheiden rollen en de communicatie daarover aan betrokkenen. Er zullen audits worden uitgevoerd naar de betrouwbaarheid van totstandkoming van informatie voor prestatie-indicatoren in de begroting en verantwoording. De selectie van de indicatoren die worden geaudit zal plaatsvinden op basis van financieel belang, politieke gevoeligheid, complexiteit van het totstandkomingsproces en de mogelijke aanwezigheid van belangen in de rapportageketen.
Vermindering administratieve lasten- en regeldruk
In deze tijd van economische crisis is de noodzaak voor heldere regels zonder onnodige hieruit voortvloeiende kosten of informatieverplichtingen nog groter geworden. Recente voorbeelden van voornemens van VenW op dit terrein zijn: het vereenvoudigen van de procedures rondom de realisatie van windparken op zee, het bundelen van zes oude vergunningenstelsels via de nieuwe Waterwet in één watervergunning, het vereenvoudigen van de technische en administratieve aspecten van de APK-regelgeving en de invoering van een boordcomputer in de taxi. De dienstverlening in het kader van het verlenen van de vergunningen zal de komende jaren verder worden verbeterd. Belangrijk streven is het hergebruik van reeds bekende gegevens binnen de grenzen van de relevante wetgeving waarbij verdere digitalisering een belangrijke rol speelt. Ook zal de aanvrager door digitale applicaties verder worden ondersteund bij het indienen van een vergunningaanvraag. Daarnaast kan de aanvrager zich wenden tot het informatiecentrum voor vragen en gerichte ondersteuning. Doelstelling is in 2011 21 procent minder administratieve lasten voor bedrijven ten opzichte van 2007.
