Direct naar (in deze pagina): inhoud, zoekveld of menu.

Rijksbegrotingsfasen
RijksbegrotingOverzichtVoorbereidingUitvoeringVerantwoording
2010
  • Download PDF

Artikel 27. Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst

Algemene doelstelling 27

Tijdige onderkenning van niet direct waarneembare dreigingen en risico’s voor de (inter-)nationale veiligheidsbelangen van de Nederlandse staat en samenleving en daarop gebaseerde informatieverstrekking aan de partners van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD), die daardoor worden aangezet om passende maatregelen te nemen.

Omschrijving van de samenhang in het beleid

De (inter-)nationale veiligheidsbelangen van de Nederlandse staat en samenleving worden voortdurend bedreigd. Die bedreigingen zijn veelal heimelijk van karakter en dus niet direct waarneembaar. Het is de taak van de AIVD om die niet direct waarneembare dreigingen tijdig te onderkennen en zichtbaar te maken. De AIVD doet dit door middel van onderzoek in binnen- en buitenland. Het onderzoek wordt verricht met de inzet van zowel algemene inlichtingenmiddelen (open bronnen) als bijzondere inlichtingenmiddelen. De AIVD wordt in zijn werkzaamheden geconfronteerd met een aantal trends: zowel de nationale veiligheidsbelangen van de Nederlandse staat en samenleving als de bedreigingen daarvan krijgen in toenemende mate internationale, technologische en economische dimensies. De behoefte bij de afnemers van de AIVD aan onderbouwde dreiginginformatie neemt toe en manifesteert zich op een steeds breder terrein. Zo wordt de dienst bevraagd over dierenrechtenactivisme, economische en technologische spionage, ongewenste inmenging vanuit andere landen, informatie- en verbindingsbeveiliging en de gevolgen van de mondiale financieel-economische crisis voor de nationale veiligheid. Dit betekent voor de AIVD dat er in toenemende mate moet worden samengewerkt met nationale en internationale partners, dat moet worden geïnvesteerd in nieuwe technologieën en in het versterken van verkennend onderzoek.


Op basis van de resultaten van zijn onderzoeksactiviteiten zet de AIVD bestuurders, beleidsmakers en andere belanghebbenden op lokaal, nationaal en internationaal niveau aan tot handelen. Hiertoe informeert en adviseert de AIVD zijn afnemers met ambtsberichten, analyses (waaronder openbare publicaties) en gericht relatiemanagement. Zo werkt de AIVD aan een intensieve relatie met het lokale bestuur met betrekking tot het onderkennen en tegengaan van radicalisering en extremisme. Op internationaal niveau probeert de AIVD door middel van het inbrengen van analyses en adviezen in internationale gremia bij te dragen aan beleid en beleidsmaatregelen, bijvoorbeeld met betrekking tot het tegengaan van terrorisme of de proliferatie van massavernietigingswapens.

Strategische doelstellingen

De AIVD ontwikkelt zich tot een dienst die gezaghebbend, invloedrijk en offensief is. De AIVD excelleert in de uitvoering van (operationeel) onderzoek, het duiden van de verzamelde informatie, het mobiliseren van anderen en het handelen in het voorkomende geval dat zelfstandig risico’s moeten worden gereduceerd (zoals het weigeren van een Verklaring van Geen Bezwaar bij veiligheidsonderzoeken of het actief verstoren van acute dreigingen). Om de realisatie in 2010 van deze strategische doelen inzichtelijk te maken, zijn de onder meetbare gegevens opgenomen indicatoren ontwikkeld. Daarnaast zijn indicatoren ontwikkeld, die aangeven wat de inlichtingenpositie van de dienst op diverse onderzoekterreinen is. Ook is de mate van samenwerking met toonaangevende buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten vervat in een prestatie-indicator. Vanwege het staatsgeheime karakter van deze indicatoren worden de streef- en realisatiewaarden hiervan niet openbaar gepubliceerd. Ze vormen wel onderdeel van het interne managementcontrolsysteem en de informatievoorziening aan de minister van BZK en aan de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer.

Verantwoordelijkheid

De minister van BZK is verantwoordelijk voor een goede taakuitvoering door de AIVD en de vaststelling van de prioriteiten van de AIVD, zoals op hoofdlijnen opgenomen in deze begroting. De prioriteiten worden nader geconcretiseerd in het Jaarplan 2010 van de AIVD.

Externe factoren

• De mogelijkheden voor partners van de AIVD om AIVD-producten en -adviezen op te volgen.

• Onvoorziene internationale of maatschappelijke ontwikkelingen of trendbreuken.

• Sterk toenemende (over)bevraging met betrekking AIVD-analyses, veiligheidonderzoeken, adviezen op het terrein van informatie- en verbindingsbeveiliging in relatie tot de beschikbare capaciteit.

Meetbare gegegevens

IndicatorenStreefwaarde 2009Streefwaarde 2010Streefwaarde 2011
Opvolging van AIVD-productenn.v.t.100%100%
Implementatie IT systemen (dossiervorming mede ten behoeve van targetregistratie, Bravo ten behoeve van de veiligheidsonderzoeken en Victis ten behoeve van de CT Infobox)n.v.t.100%n.v.t.
Percentage door AIVD uitgevoerde veiligheidsonderzoeken binnen wettelijke termijn van 8 weken**95%90%90%

Bron: AIVD

Toelichting

• Opvolging van AIVD-producten: In 2010 leiden alle door de AIVD uitgebrachte ambtsberichten en producten ten behoeve van het stelsel Bewaken & Beveiligen tot gekende besluitvorming door de afnemers van die producten.

• Versterking informatiehuishouding: In 2010 zijn de in de brief van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer van 8 juli 2008 (Kamerstukken 2007–2008, 30 977, nr. 10) genoemde IT-systemen (dossiervorming mede ten behoeve van targetregistratie, Bravo ten behoeve van de veiligheidsonderzoeken en Victis ten behoeve van de CT Infobox) geïmplementeerd.

• Terugdringen doorlooptijden A-veiligheidsonderzoeken: Norm: 90% van de A-veiligheidsonderzoeken wordt binnen de wettelijke termijn van acht weken uitgevoerd (TK 30 805, nr. 13).


De volgende kengetallen zijn opgenomen om meer inzicht te verschaffen in de activiteiten van de dienst.

KengetallenWaarde 2007Waarde 2008
Aantal openbare publicaties32
Aantal ambtsberichtenn.v.t.44
Aantal dreigingsinformatie-producten t.b.v. stelsel bewaken en beveiligen (art 6.2.e WiV 2002)24811842
Aantal dreigingsinformatie-producten t.b.v. beveiligings-bevorderende taak (art 6.2.c Wiv 2002)283292,4
Aantal aangewezen vertrouwensfuncties90 09286 285
Aantal door AIVD in behandeling genomen veiligheidsonderzoeken12 98311 545
Aantal geweigerde VGB’s85351 4136

Bron: AIVD

1 Dit aantal is relatief hoog vanwege het grote aantal producten met betrekking tot het International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia.

2 In het Jaarverslag 2008 van de AIVD is in de paragraaf over het Stelsel Bewaken en Beveiligen gesteld dat er 213 dreigingsinformatieproducten voor diverse afnemers zijn opgesteld. Hierin zijn de 29 dreigingsinformatieproducten in het kader van de beveiligingsbevorderende taak abusievelijk meegeteld.

3 Waarvan 21 producten t.b.v. het Alerteringssysteem Terrorismebestrijding en 7 producten t.b.v. vitale sectoren.

4 Waarvan 25 producten t.b.v. het Alerteringssysteem Terrorismebestrijding en 4 producten t.b.v. vitale sectoren.

5 Hiervan hebben 825 weigeringen betrekking op B-vertrouwensfuncties in de burgerluchtvaart.

6 Hiervan hebben 1377 weigeringen betrekking op B-vertrouwensfuncties in de burgerluchtvaart.

Budgettaire gevolgen van beleid

27 Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst
(x € 1 000)20102011201220132014
Verplichtingen176 429172 139171 786171 803171 803
      
Uitgaven176 429172 139171 786171 803171 803
27.1 apparaat169 661165 371165 018165 035165 035
27.2 geheime uitgaven6 7686 7686 7686 7686 768
      
Ontvangsten974591591591591

Operationele doelstelling 27.1

Algemene inlichtingen- en veiligheid

Motivering

Nadere operationalisering van de algemene beleidsdoelstelling heeft betrekking op de uitvoering van de wettelijke taken van de AIVD conform de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en de Wet veiligheidsonderzoeken. Over de geheime uitgaven (artikelonderdeel 27.2) kunnen geen nadere mededelingen worden gedaan.

Instrumenten

Voor de AIVD zijn onderzoeksprioriteiten in 2010 geformuleerd:

Terrorisme

Contraterrorisme blijft een prioriteit in 2010 door de ernst en waarschijnlijkheid van de terroristische dreiging. De AIVD richt zijn aandacht met name op de internationale terroristische dreiging en de terroristische dreiging vanuit het buitenland.

Rechts-, links- en dierenrechtenextremise

Op het terrein van extremistisch activisme ligt in 2010 het zwaartepunt op het dierenrechtenactivisme; het operationeel diepte-onderzoek hiernaar wordt geïntensiveerd.

Radicalisering

In 2010 verschuift de aandacht op het gebied van islamitisch radicalisme enigszins van de concrete dreiging vanuit de salafistische centra naar het onderkennen en duiden van de meer sluipende en heimelijke dreigingen vanuit het niet-gewelddadige moslimradicalisme.

Heimelijke activiteiten van andere landen

De AIVD richt zijn onderzoeken in 2010 vooral op het onderkennen van spionage op economisch en technisch-wetenschappelijk terrein en op de aantasting van vitale overheidssectoren en ICT-infrastructuren. Tevens heeft de AIVD in 2010 aandacht voor beïnvloeding van migrantengemeenschappen en aantasting van politieke en ambtelijke integriteit.

Internationaal-politieke ontwikkelingen

Zowel de nationale veiligheidsbelangen van de Nederlandse staat en samenleving als de bedreigingen daarvan krijgen steeds meer een internationale en internationaal-economische dimensie. Door internationaal-politieke en mondiaal-economische ontwikkelingen is de internationale rechtsorde aan verandering onderhevig en is er internationale concurrentie om schaarse grondstoffen. In 2010 zet de AIVD zijn onderzoek naar de intenties van andere landen voort om de regering in staat te stellen de Nederlandse belangen te behartigen.

Proliferatie van massavernietigingswapens

In 2010 zet de AIVD, samen met de MIVD, zijn onderzoeken op het gebied van de verwerving van kennis en middelen voor massavernietigingswapens en hun overbrengingsmiddelen voort. Door trends als technologiesering en internationalisering wordt het risico dat statelijke en niet-statelijke actoren de beschikking krijgen over chemische, biologische, radiologische of nucleaire wapens vergroot.

Veiligheidsonderzoeken, informatie- en verbindingsbeveiliging en veiligheidsbevordering

De vraag naar producten en diensten van de AIVD op deze gebieden neemt toe. In 2010 streeft de AIVD naar tijdige levering van relevante, op maat gesneden producten en diensten aan zijn afnemers. De vorming van een interdepartementale basisvoorziening is daarvoor een eerste stap komend jaar.


De AIVD voert deze onderzoeksprioriteiten uit met nieuw elan. De strategische doelstelling is immers dat de AIVD zich ontwikkelt tot een dienst die gezaghebbend, invloedrijk en offensief is. Halverwege 2009 is de dienst gereorganiseerd. Na de sterke focus op de politieke opdracht te groeien in de afgelopen jaren, is met het reorganisatieprogramma KOERS een nieuwe weg ingeslagen: de nadruk wordt gelegd op de te bereiken resultaten en het contact daarover met de afnemers.

Randvoorwaardelijk voor succes is de informatiehuishouding die, zoals in 2008 is toegezegd (Kamerstukken 2007–2008, 30 977, nr.10) in 2010 op orde is. Grootschalige dienstbrede ICT-vernieuwingstrajecten als dossiervorming mede ten behoeve van targetregistratie, Bravo ten behoeve van de veiligheidsonderzoeken en Victis ten behoeve van de CT-Infobox zijn in 2010 afgerond en geïmplementeerd in de werkprocessen op de diverse onderzoeksterreinen. Om deze slag te maken wordt vanaf 2010 € 1,6 mln. toegevoegd aan dit artikelonderdeel voor onder meer de beheer- en onderhoudskosten van deze nieuwe systemen.

Een andere randvoorwaarde is de beschikbare capaciteit van de dienst. Het Kabinet streeft er naar op het terrorismeterrein de samenwerking tussen de rijksonderdelen te vergroten en tegelijkertijd de overlap en inefficiency te verlagen. Hierdoor wordt het budget van de AIVD verlaagd met € 4 mln. vanaf 2011. Door deze taakstelling is de oorspronkelijke streefsterkte van 1504 fte niet meer van toepassing. Het nieuwe sterkteplafond van de AIVD wordt naar beneden bijgesteld tot een nieuw sterkteplafond van 1450 fte vanaf 2010.

Meetbare gegevens

Indicatoren en kengetallen die inzicht verschaffen in de activiteiten van dienst zijn onder de algemene doelstelling opgenomen.

Overzicht onderzoek naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van beleid

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is eindverantwoordelijk voor de adequate taakuitvoering van de AIVD, waaronder de doeltreffendheid en de doelmatigheid daarvan. De AIVD rapporteert periodiek over deze aspecten aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Deze legt hierover verantwoording af aan de Tweede Kamer, zo veel mogelijk in het openbaar, en waar dat niet kan vanwege geheimhoudingsnoodzaak, via de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CIVD) van de Tweede Kamer. Gegeven de geheimhouding wordt in deze begroting geen overzicht van onderzoeken naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid opgenomen. De Commissie van Toezicht betreffende de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) doet onderzoek naar de rechtmatigheid van de taakuitvoering van de AIVD. Als de CTIVD in zijn rechtmatigheidonderzoek bemerkingen heeft ten aanzien van het doelmatig functioneren, dan kan de CTIVD de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties daarover informeren en haar verzoeken deze informatie ter kennis van het parlement te brengen.