1. Home
2. >2010
3. >Kamerstukken
4. >Miljoenennota 2010 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën)

2 Internetbijlage Verticale Toelichting Miljoenennota 2010

De verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht voor alle begrotingen van budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan sinds de Ontwerpbegroting 2009. Er wordt per begroting een cijfermatig overzicht gepresenteerd, gevolgd door een toelichting op de voornaamste veranderingen. Voor een meer gedetailleerde toelichting op de veranderingen wordt verwezen naar de afzonderlijke begrotingen.

De verticale toelichting onderscheidt drie categorieën mutaties:

1. mee- en tegenvallers;

2. beleidsmatige mutaties;

3. technische mutaties.

Alle overboekingen, desalderingen, statistische correcties en mutaties die niet tot een ijklijn behoren, zijn in de laatste categorie «technische mutaties» geclusterd. Overigens hebben vrijwel alle overboekingen en desalderingen wél een beleidsmatig karakter. Dit komt tot uitdrukking in de toelichtingen. Ingeval samenhangende mutaties in meerdere categorieën voorkomen, worden deze eenmaal toegelicht.

De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd exclusief de bedragen die onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de begroting dat onder HGIS valt, zichtbaar gemaakt. De veranderingen die optreden binnen het HGIS-deel van de begroting worden gepresenteerd en toegelicht in de verticale toelichting van alle HGIS-uitgaven.

Tevens worden de totalen per begroting gepresenteerd exclusief de bedragen die onder het stimuleringspakket, afgesproken in het Aanvullend Beleidsakkoord, vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de begroting dat onder het stimuleringspakket valt, zichtbaar gemaakt. De veranderingen die optreden binnen het stimuleringspakket worden gepresenteerd en toegelicht in de verticale toelichting van het stimuleringspakket.

De laatste regel geeft per begroting de totaalstand inclusief HGIS en het stimuleringspakket aan.

De ondergrens is afhankelijk van de omvang van de begroting en verschilt voor de verschillende categorieën mutaties. De post diversen bevat de mutaties die onder de ondergrens vallen en wordt in principe alleen toegelicht, indien zich bijzonderheden voordoen.

De Koning

I DE KONING: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

Diversen (beleidsmatige mutaties)

Onder deze post vallen de doorbelaste uitgaven van andere begrotingen. Het gaat hierbij om de uitgaven in het kader van de voorlichting (Rijksvoorlichtingsdienst/Algemene Zaken), het Militaire Huis als onderdeel van de Dienst van het Koninklijk Huis (Defensie) en de uitgaven van het Kabinet der Koningin (Algemene Zaken).

Diversen (technische mutaties)

Onder de post diversen vallen de functionele uitgaven van de Koning, die tot en met 2009 op declaratiebasis door de ministeries van BZK, WWI, V&W en Defensie ten laste van hun begroting aan de Dienst Koninklijk Huis worden vergoed.

Staten-Generaal

IIA STATEN-GENERAAL: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IIA STATEN-GENERAAL: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Diversen

De post beleidsmatige mutaties wordt in 2009 deels verklaard doordat de middelen voor ICT-projecten in 2008 wegens vertraging in de uitvoering niet tot besteding zijn gekomen. In 2010 is er 1 mln. beschikbaar voor het parlementair onderzoek financieel stelsel. Verder wordt het grootste gedeelte van de uitgavengroei veroorzaakt door loon- en prijsbijstellingen.

Overige Hoge Colleges van Staat

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINETTEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINETTEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Diversen

De tegenvallers worden vooral veroorzaakt door een groei van het aantal HVB-zaken (Hoger Beroep Vreemdelingen). Dit leidt tot extra kosten voor de Raad van State. Verder wordt de uitgaventoename voornamelijk veroorzaakt door loon- en prijsbijstellingen.

Algemene Zaken

III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Bijdrage Vernieuwing Rijksdienst

Conform het Coalitieakkoord zijn in het kader van het Programma Vernieuwing Rijksdienst middelen beschikbaar gesteld voor de rijksbrede projecten Overheidscommunicatie Nieuwe Stijl (ONS) en 1 LOGO.

Koninkrijksrelaties

IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Middelen Sociaal-Economisch Initiatief (SEI)

In het kader van de Sociaal-Economische Initiatieven (SEI) worden sociaal-economische problemen op de Antillen aangepakt. Het betreft maatregelen op het gebied van overheidsfinanciën, hervorming economische structuur, reorganisatie overheidsapparaat, investeringsimpulsen en sociaal vangnet.

In de Najaarsnota 2008 is gemeld dat niet alle middelen voor het SEI in 2008 tot besteding zijn gekomen. Deels (5 mln.) is dat budget via de eindejaarsmarge doorgeschoven naar 2009.

Schuldsanering Antillen

De schuldsanering van de schuldtitels Nederlandse Antillen is dit jaar van start gegaan. Voor de dekking hiervan is bij het Coalitieakkoord reeds een reservering gemaakt op de Aanvullende Post. Het benodigde gedeelte is hiermee overgeheveld naar de begroting IV (Koninkrijksrelaties).

Op de interne begrotingsreserve bij de Bank Nederlandse Antillen is verder reeds 42,5 mln. (het aandeel van de BES (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) eilanden in de schuld van het Land) gereserveerd voor schuldsanering. Dit wordt toegevoegd aan de begroting Koninkrijksrelaties. Om deze reden worden zowel de uitgaven als de ontvangsten met dit bedrag verhoogd.

Schuldsanering Aruba

In het kader van de Arubadeal is afgesproken de schuld van Aruba aan Nederland te saneren. In 2008 zijn de beschikbare middelen niet volledig benut. Conform de gemaakte afspraken blijven deze middelen beschikbaar voor 2009.

Betalingsachterstanden BES

In het kader van het terugdringen van de betalingsachterstanden van de BES eilanden wordt op grond van een herzien accountantsrapport en een aanvullende review van de auditdienst van BZK overgegaan tot betaling van enkele posten. Verder wordt een voorschot aan het APNA (Pensioenfonds) betaald ter waarde van 80% van de achterstallige betalingen t/m 2005. Tegenover deze uitgaven staan gelijke ontvangsten aangezien deze middelen uit de daarvoor bestemde begrotingsreserve worden gefinancierd.

Overname kosten schuld NLA

In het Besluit Tijdelijk financieel toezicht Nederlandse Antillen, Curaçao en Sint Maarten is de zogenaamde staande inschrijving opgenomen. Dit betreft de Nederlandse inschrijving op emissies van geldleningen door het Land of een eilandgebied (Curaçao en Sint Maarten). Afgesproken is dat Nederland inschrijft op emissies tegen het actuele rendement op Nederlandse staatsleningen. Het doel van de staande inschrijving is om de Nederlandse Antillen, Curaçao en Sint Maarten zo gunstig mogelijke financiering aan te bieden. Feitelijk kunnen de eilanden nu lenen tegen een AAA-tarief, terwijl hun eigen leenkosten op de (inter)nationale financiële markten veel hoger ligt. De staande inschrijving helpt om de financiële positie zo gezond mogelijk te maken/houden en ligt in het verlengde van de schuldsanering Nederlandse Antillen.

Buitenlandse Zaken

V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Relatie begroting Buitenlandse Zaken en de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS)

Er zijn twee soorten uitgaven op de begroting van Buitenlandse Zaken: HGIS en niet-HGIS. Niet-HGIS uitgaven zijn de afdrachten aan de Europese Unie. HGIS-uitgaven zijn alle andere buitenlanduitgaven. De HGIS-uitgaven staan op diverse begrotingen en worden elders toegelicht; hier wordt alleen de ontwikkeling van de EU-afdrachten belicht.

EU-afdrachten

De EU-afdrachten bestaan uit vier componenten: BNI-afdrachten, BTW-afdrachten, invoerrechten en landbouwheffingen. Als gevolg van de verslechterde economische omstandigheden zijn de invoerrechten sterk afgenomen. Dit moet worden gecompenseerd door hogere BNI-afdrachten aan de EU. Aangezien het Nederlandse BNI relatief minder is gekrompen dan het totale BNI van alle lidstaten tezamen, zijn de geraamde Nederlandse BNI-afdrachten vanaf 2010 toegenomen en vallen de uitgaven per saldo hoger uit. In 2009 is een meevaller in de uitgaven zichtbaar, omdat de verwerking van de onderuitputting van de begroting 2008 plaatsvond via verrekening met de BNI afdracht in de eerste maanden van 2009.

Perceptiekostenvergoedingen

Perceptiekostenvergoedingen zijn vergoedingen die Nederland ontvangt voor het innen van landbouwheffingen en invoerrechten. De vergoeding bedraagt 25% van de geïnde middelen. Door de sterk gedaalde invoerrechten, dalen tevens de perceptiekostenvergoedingen.

Justitie

VI JUSTITIE: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

VI JUSTITIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Aanvullend tekort IND regulier

Door een hogere instroom zijn er tekorten bij de IND ontstaan. Deze tekorten worden voor een deel vanuit de Justitiebegroting aangevuld en een deel wordt door de IND zelf opgelost door diverse maatregelen.

Arbeidsproductiviteitskorting

Het kabinet legt zowel in 2012 als 2013 Rijksbreed een arbeidsproductiviteitskorting van 1,25 procent op.

Brandveiligheid gevangeniswezen

Voor het verder op orde brengen van de brandveiligheid in het gevangeniswezen zijn extra middelen vrijgespeeld binnen de Justitiebegroting.

Centraal Opvangorgaan Asielzoekers (COA) bezetting regulier

De asielinstroom is hoger dan geraamd. Daarbij is er sprake van een lagere uitstroom, omdat de terugkeer van asielzoekers nog steeds moeilijk verloopt. Hierdoor stijgt de gemiddelde bezetting van het COA en de bijbehorende kosten.

Dekking resterende budgettaire problematiek

Ten behoeve van het oplossen van de resterende budgettaire problematiek bij de IND worden maatregelen genomen in 2010, 2011 en 2012 van respectievelijk 8 mln., 34 mln. en 33 mln. Onderdeel van deze maatregelen is het ophogen van de IND capaciteit naar 19 000 plaatsen.

Doorberekening administratieve Boetevonnissen en Transacties

De kostprijzen van het opleggen van boetevonnissen door de rechter en het verwerken van de transacties (financiële schikkingen om de gang naar de rechter te voorkomen) zullen vanaf 2012 worden doorgerekend aan de ontvanger.

Efficiënter kasbeheer

De liquide middelen van de baten- en lastendiensten vallen eenmalig vrij. Dit heeft geen invloed op de geplande activiteiten.

Hogere asielinstroom IND

De asielinstroom is in 2008 gestegen. Op basis hiervan wordt de verwachte asielinstroom voor 2009 en 2010 geraamd op 17 000. Dit leidt tot hogere verwerkingskosten bij de IND.

Kasschuif rechtsbijstand

De maatregelen op het gebied van de rechtsbijstand leveren, vanwege onder meer een aantal noodzakelijke wetswijzigingen, niet direct de volledige taakstelling van 50 mln. per jaar op. De besparingsverliezen uit 2009 en 2010 worden middels deze kasschuif gecompenseerd door de hogere besparingen in de jaren 2011 t/m 2014.

Maatregelen optimalisering B&T

Om het verwachte structurele tekort op de ontvangsten bij de B&T te kunnen dekken in latere jaren, worden maatregelen genomen.

Onderuitputting uitgaven algemeen en selectieve stop inhuur externen

Om de tekorten op de eerder geraamde ontvangsten bij de Boeten en Transacties (B&T) te dekken, wordt een selectieve stop op de inhuur externen ingevoerd en wordt door Justitie gestuurd op onderuitputting ter dekking van de tegenvaller ten opzichte van de eerder geraamde ontvangsten bij de B&T.

Ophogen capaciteit IND naar 19 000

Door het verhogen van de capaciteit van de IND naar 19 000 plaatsen zullen er besparingen optreden in andere delen van de vreemdelingenketen. Deze besparingen zullen worden ingezet bij de IND.

Daling behoefte gevangeniswezen

Er is minder behoefte aan celcapaciteit. Vanwege o.a. arbeidsvoorwaarden, detachering en herplaatsing zullen de kosten eerst iets stijgen en zal de besparing die hiermee gepaard gaat pas vanaf 2010 zichtbaar worden.

Daling behoefte jeugdcellen

Er wordt een afname voorzien van de strafrechtelijke capaciteit voor de jeugd. Er is sprake van een ontwikkeling waarbij jeugdigen in plaats van naar de gevangenis gaan, vaker worden doorverwezen naar de jeugdreclassering.

Forensische zorg strafrechtelijk kader

Met ingang van 2008 zijn er middelen overgeheveld uit de AWBZ naar Justitie. In de loop van 2008 is gebleken dat het aantal personen in de diverse GGZ-instellingen die op strafrechtelijke titel behandeld worden groter is dan aanvankelijk werd verwacht. Dit leidt tot een bijstelling van de kostenramingen (hierin zijn ook de uitvoeringskosten opgenomen).

Hogere kosten rechtspraak (civiel en bestuur)

De instroom van civiele zaken bij de rechtbanken stijgt voornamelijk als gevolg van de economische crisis. Dit wordt veroorzaakt door een hogere instroom van zaken op het gebied van bijvoorbeeld insolventies, arbeids- en handelsconflicten.

Productiebudget reclassering

De ramingen laten een substantiële groei zien van de werkzaamheden van de reclassering. Tendens is dat er minder gevangenisstraffen opgelegd worden en steeds meer taakstraffen. Daarnaast wordt er na een gevangenisstraf langer toezicht gehouden (bijvoorbeeld TBS-patiënten) en ook steeds vaker wordt toezicht als zelfstandige straf opgelegd. Voorts krijgt de nazorg een steeds grotere betekenis en worden er maatwerk trajecten uitgezet in het kader van justitiële verslavingszorg.

Staatkundige hervorming Nederlandse Antillen (SHNA)

Vooruitlopend op de staatkundige veranderingen is Justitie op de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius en Saba) reeds begonnen met het volgen en begeleiden van bepaalde taken op het gebied van de strafrechtketen en het vreemdelingenbeleid om per 1 januari 2011 (transitiedatum) de verantwoordelijkheid te kunnen overnemen.

Taakstellende korting Justitiebreed

Justitie verlaagt incidenteel het budget om onvermijdelijkheden op te kunnen vangen.

Taakstellende onderuitputting 2009 via EJM

Deze taakstelling wordt ingevuld met onderuitputting op de Justitiebegroting. Indien deze taakstelling niet ingevuld kan worden met onderuitputting, wordt de taakstelling via een negatieve eindejaarsmarge (EJM) meegenomen naar 2010. De opgenomen bedragen zijn hier indicatief. Bij Voorlopige rekening wordt bezien wat de gerealiseerde bedragen zijn.

Taakstelling bedrijfsvoering Rijksdienst

Dit betreft de invulling voor Justitie van de taakstelling bedrijfsvoering Rijksdienst die is afgesproken in de Voorjaarsnota.

Tijdelijke Noodvoorzieningen Vreemdelingen (TNV)

Als gevolg van een hogere instroom blijven meer asielzoekers langer in de TNV. Het betreft hier zowel een toename van de instroom als een langere gemiddelde verblijfsduur in de TNV.

Diversen

Deze post bestaat uit meerdere mutaties waarvan de grootste worden toegelicht. Er zijn enveloppenmiddelen uit het Coalitieakkoord toegekend aan zowel het programma Jeugdcriminaliteit als het Programma Nazorg. Daarnaast zijn er extra uitgaven bij de TNV. Als gevolg van de eerder genoemde hogere instroom, is ook het voorzieningenniveau verhoogd omdat asielzoekers nu langer in de TNV verkeren. Ten slotte zijn er meer uitgaven bij de rechtsbijstand als gevolg van een hogere asielinstroom dan oorspronkelijk geraamd.

Overheveling derde tranche JJI’s naar Jeugd en Gezin

Er wordt zowel budget voor 60 plaatsen in een bestaande instelling (De Sprengen) als budget voor 188 nieuwe plaatsen overgeheveld van de Justitiebegroting naar de begroting van Jeugd en Gezin.

Diversen (technisch)

Deze post bestaat voor het grootste gedeelte uit de prijsbijstelling tranche 2009. Daarnaast wordt er geld overgeheveld naar het Gemeentefonds voor de aanpak van Marokkaans-Nederlandse probleemjongeren.

ODA-toerekening hogere instroom asiel

Door een hogere asielinstroom stijgt ook de ODA-toerekening conform de internationale criteria voor eerstejaars opvang van asielzoekers uit DAC-landen.

Ophoging griffieontvangsten

Door een toename van de instroom van zaken in de rechtspraak zullen ook de griffieontvangsten hoger uitvallen.

Optimalisering B&T

Door de gekozen maatregelen met betrekking tot Boeten en Transacties wordt het verwachte structurele tekort over de ontvangsten gedekt.

Tegenvaller B&T

Op basis van de huidige realisatie met betrekking tot de ontvangsten bij de Boeten en Transacties zullen de geraamde ontvangsten niet gehaald worden.

Diversen

Deze post bestaat voornamelijk uit hogere ontvangsten dan oorspronkelijk geraamd bij «Pluk ze».

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Arbeidsvoorwaarden politie en bestel

De kosten van de in 2008 afgesloten politie cao worden niet volledig vergoed volgens de referentiesystematiek. Ter dekking van deze problematiek worden middelen vrij gemaakt door een tijdelijke verlaging van het aantal aspiranten en het normeren van het eigen vermogen. De aan de Kamer toegezegde sterktedoelstelling 2010 van 52 200 blijft echter gehandhaafd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 28 824, nr. 33). Om deze middelen in het juiste jaar beschikbaar te krijgen, is een kasschuif in de meerjarencijfers verwerkt. Deze maakt het tevens mogelijk om de aanloopkosten van de oprichting van een landelijke bedrijfsvoeringsorganisatie voor de politie te financieren. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2010 is het overleg met het Korpsbeheerdersberaad nog gaande over het geheel aan maatregelen.

Bijdrage macroproblematiek

De begroting van BZK wordt gekort om bij te dragen aan de macroproblematiek. Deze bijdrage slaat neer bij de politie.

VRD digitale werkomgeving rijk

Uit het budget van het programma Vernieuwing Rijksdienst (VRD) worden middelen ter beschikking gesteld voor het project Digitale Werkomgeving Rijk. Dit project heeft als doel rijksambtenaren op elk moment en plaatsonafhankelijk op een veilige wijze de beschikking te geven over digitale informatie en applicaties die zij voor hun werk nodig hebben.

Diversen (beleidsmatige mutaties)

De post diversen wordt ondermeer verklaard door bijdragen uit het budget van het programma Vernieuwing Rijksdienst aan een aantal projecten. Het betreft onder meer administratieve lastenverlichting voor burgers en e-inspecties.

Van Montfrans (Veiligheid en leefbaarheid)

Voor 2010 en 2011 worden de Van Montfrans gelden overgeheveld naar het Gemeentefonds. Gemeenten zetten deze middelen in voor de aanpak van sociale overlast en fysieke verloedering.

Vermogensnormering politie

Met ingang van 2011 zullen de eigen vermogens van de regionale korpsen nader worden genormeerd. Het eigen vermogen zal alleen nog een bufferfunctie vervullen. Voor het omzetten van het eigen vermogen in vreemd vermogen zal een conversielening worden verstrekt. Uitgaande van een te converteren bedrag van 400 mln., zal er vanaf 2011 jaarlijks 40 mln. vrijvallen aan aflossingen die aangewend zullen worden ten behoeve van noodzakelijke uitgaven voor de toekomst van het politiebestel.

Diversen (technische mutaties)

De post diversen wordt ondermeer verklaard door de reguliere prijsbijstelling van ruim 28 mln. Daarnaast ontvangt BZK ruim 17 mln. van VWS, Defensie en gemeenten als bijdrage in de kosten van het communicatiesysteem C2000 en worden de kosten van 11 mln. van de Werkmaatschappij en P-direkt doorberekend aan de afnemers.

Vutfonds

Aangezien meer mensen besluiten om later gebruik te maken van FPU (Flexibel Pensioen en Uittreden) is de liquiditeitsbehoefte van het Vutfonds sterk gewijzigd. Dit heeft geleid tot een nieuwe aangepaste leenovereenkomst tussen de Staat en het Vutfonds. Kern van deze nieuwe afspraken is dat de lening is teruggebracht tot 1,8 mld. Als gevolg van de minder grote liquiditeitsbehoefte in 2009 wordt afgezien van de laatste tranche van 900 mln. zoals nog onder de oude leenovereenkomst voorzien was. Als gevolg van de liquiditeitsbehoefte van het Vutfonds in 2011 t/m 2013 zal een beroep worden gedaan op de leenfaciliteit.

Vutfonds rente

Als gevolg van het gewijzigde kasritme bij het Vutfonds veroorzaakt door de aangepaste leenovereenkomst tussen de Staat en het Vutfonds, wijzigt ook het bijbehorende renteschema.

Vutfonds terugbetaling

Als gevolg van de gewijzigde liquiditeitsbehoefte van het Vutfonds wordt een deel (800 mln.) van de eerder verstrekte lening vervroegd terugbetaald in 2009 en 2010.

Onderwijs

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Bijstelling autonome raming studiefinanciering

De meevaller in 2009 is vooral het gevolg van de doorwerking van de meevaller 2008 (minder gebruik dan geraamd van de aanvullende beurs) en van een meevaller op de omzettingen van prestatiebeurs naar gift in 2009. Vanaf 2010 is de meevaller beperkter van omvang en wordt zij grotendeels veroorzaakt door een verwachte toename van het gebruik van de aanvullende beurs (door de economische recessie).

Bijstelling raming kinderopvang

In vorige kinderopvangramingen is de sociaal medische indicatie (SMI) abusievelijk vanaf 2010 niet meegenomen. SMI betreft een afdracht aan het Gemeentefonds, waarmee gemeenten kinderopvangtoeslag kunnen uitkeren aan gezinnen waarvan één van de partners werkt en de thuiszittende partner als gevolg van sociaal-medische indicatie niet in staat is kinderen op te vangen. Opname van de SMI in de ramingen verklaart vrijwel geheel de opwaartse bijstelling van de kinderopvangramingen.

Bijstelling raming leerlingen- en studentenaantallen

Het betreft hier onder meer het verwerken van de referentieraming 2009. Deze raming wijst uit dat de leerlingen- en studentenaantallen de komende jaren hoger uitvallen dan aanvankelijk geraamd.

Prestatiebeurs in plaats van aanvullende beurs eerstejaars studenten maanden onder het prestatiebeursregime

De aanvullende beurs wordt voor studenten in het hoger onderwijs vijf maanden na aanvang van de studie onder het prestatiebeursregime gebracht in plaats van na een jaar, zoals tot nu toe het geval was. De vrijval van middelen treedt op vanaf 2011. Vanaf 2014 ebt deze vrijval weer grotendeels weg, omdat de aanvullende beurs immers wordt omgezet in een gift voor de studenten die binnen tien jaar hun diploma halen. Om daarom ook na 2014 de besparing van 50 mln. te blijven realiseren, vindt enerzijds een verdere uitbreiding plaats van de maatregel Niet-EER studenten en anderzijds een beperkte efficiencykorting bij de hogescholen en universiteiten.

Bestuur en management

Scholen krijgen sinds de invoering van de lumpsum, middelen voor het professionaliseren van bestuur en management. Inmiddels is gebleken dat de professionaliteit van besturen belangrijk is toegenomen. Uit dien hoofde kiest het kabinet ervoor deze middelen vanaf schooljaar 2010–2011 niet langer toe te kennen en in te zetten voor de problematiek. Voor kleine basisscholen blijft nog wel een professionaliseringsbudget bestaan.

Educatiemiddelen uit het participatiebudget

De bijdrage vanuit de educatiemiddelen aan het participatiebudget wordt verlaagd. De resterende middelen zullen worden verdeeld over basisvaardigheden (met name laaggeletterdheid), vavo (tweede kans onderwijs) en NT2. Daarbij heeft het kabinet besloten de introductie van de marktwerking voor educatiemiddelen uit te stellen en de oormerking van dit budget voor educatie en de bestedingsverplichting bij de ROC’s met maximaal drie jaar te verlengen. In de periode naar 2013 zal in overleg met alle partijen voorbereidingen worden getroffen voor de daadwerkelijke invoering van de marktwerking voor het educatieonderdeel in het participatiebudget.

Eindejaarsmarge

In 2008 zijn diverse budgetten niet volledig tot besteding gekomen. Deze middelen gaan via de eindejaarsmarge over naar 2009.

Eindejaarsmarge: inzet voor begrotingsproblematiek

Voor zover de uitgekeerde eindejaarsmarge geen overlopende betalingsverplichtingen betreft, worden deze middelen ingezet voor de uitvoeringsproblematiek.

Enveloppe innovatie: diversen

Het kabinet investeert in onderzoek, kennis en innovatie, waarbij de focus ligt op praktijkgericht onderzoek. Uit de innovatie-enveloppe (inclusief tranches 2008 en 2009) worden in 2010 voor een totaal bedrag van 69 mln. de volgende maatregelen gefinancierd: graduate Schools, vrouwelijke hoogleraren/Aspasia, grootschalige infrastructurele onderzoeksvoorzieningen, genomics en Talent Mozaïek.

Enveloppe onderwijs: aanpassing gewichtenregeling

Een deel van de middelen uit de onderwijsenveloppe wordt gebruikt voor de aanpassing van de gewichtenregeling in het basisonderwijs, waardoor scholen in probleemcumulatiegebieden per gewichtenregeling extra geld ontvangen («impulsregeling»), bovenop wat zij ontvangen via de«reguliere gewichtenregeling».

Enveloppe onderwijs: maatschappelijke stage

Uit de onderwijs enveloppe is 25 mln. beschikbaar voor de maatschappelijke stage in het voortgezet onderwijs.

Groeiregeling basisonderwijs op bestuursniveau

Het basisonderwijs kent een groeiregeling waarbij basisscholen per maand (indien een bepaalde groeidrempel wordt overschreden) een aanvraag voor groeiformatie kunnen indienen. Nu wordt het bereiken van de groeidrempel op schoolniveau bekeken. Besturen met daalscholen én stijgscholen worden niet gekort voor de daling op de daalscholen, maar krijgen wel de groei op de groeischolen vergoed. Met ingang van 1 augustus 2010 wordt op bestuursniveau bepaald of de groeidrempel wordt gehaald.

Hogere verplichte prijsbijstelling

Voor sommige sectoren is OCW (juridisch) verplicht om dit jaar een hogere compensatie voor prijsontwikkelingen af te dragen dan dat volgens de gebruikelijke prijsbijstellingsmethodiek ontvangen wordt.

OV-jaarkaart

Bij najaarsnota 2008 is besloten om een deel van de OV-jaarkaart verplichting voor 2009 reeds in 2008 te betalen. Het betreft hier dus de vermindering van deze betalingsverplichting voor het begrotingsjaar 2009.

FES

Een deel van de FES-middelen is bestemd voor projecten die in 2008 vertraging hebben opgelopen en daarom in 2009 en 2010 tot uitvoering komen, zoals de stimuleringsregeling voor de huisvesting van brede scholen en middelen voor excellentie in het funderend onderwijs.

Daarnaast zijn in het stimuleringspakket middelen vrijgemaakt voor nieuwe FES-projecten en het verlengen van een aantal in deze kabinetsperiode aflopende projecten. Voor experimenten/pilots ter bevordering van innovatie van het onderwijsproces in het kader van het oplossen van toekomstige lerarentekorten is 20 mln. gereserveerd. En in het kader van investeringen in grootschalige researchprojecten gaat 32 mln. naar het project Surfnet 7 en 30 mln. naar NCB Biodiversiteit. Voorts wordt Maatschappelijke Innovatie doorvertaald in Hersenen en Cognitie (20 mln.). Ten slotte wordt een tweetal aflopende innovatieprojecten verlengd, namelijk ITER-NL 2 (8 mln.) en in het kader van het project Beroepsonderwijs in Bedrijf een experiment met het concept Netwerkschool (14 mln.).

Gemeentefonds: onderwijsachterstanden

Op 1 augustus 2010 wordt het wetsvoorstel Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie (OKE) van kracht. Hiermee krijgen de (G 31-) gemeenten de verantwoordelijkheid om alle doelgroepleerlingen in hun gemeente voor- en vroegschoolse educatie aan te bieden.

De toekenning van de betreffende middelen aan de G31-gemeenten voor onderwijsachterstandenbeleid zal via een decentralisatie-uitkering lopen. Volgend jaar wordt bekeken of ook de middelen voor de niet-G31 gemeenten via een decentralisatie-uitkering zullen worden toegekend. Na vier jaar zal in ieder geval een evaluatie plaatsvinden.

Diversen

Onder de post «diversen» valt onder meer de overdracht van middelen van SZW naar OCW. Dit vloeit voort uit de overdracht van verantwoordelijkheden van de Minister van SZW naar de Minister van OCW voor onderwijsvoorzieningen die noodzakelijk zijn voor kinderen met een handicap. Ook de prijsbijstelling voor studiefinanciering en WTOS (Wet Tegemoetkoming Onderwijsbijdrage en Schoolkosten) valt onder deze post. De compensatie voor de afschaffing van de vrijstelling van overdrachtsbelasting bij monumenten (23 mln.) staat ook onder deze post.

Prestatiebeurs in plaats van aanvullende beurs eerstejaars studenten

Het prestatiebeursvolume neemt toe doordat de aanvullende beurs onder het prestatiebeursregime wordt gebracht vijf maanden ná aanvang van de studie, in plaats van na een jaar zoals eerder het geval was.

Bijstelling autonome raming studiefinanciering

Deze meevaller is onder meer het gevolg van hogere omzettingen van prestatiebeurs naar rentedragende lening dan waarmee eerder rekening is gehouden. Daarnaast wordt op grond van de realisatiegegevens over 2008 en de eerste resultaten over 2009 een beperktere groei van het leenvolume verwacht dan bij de voorgaande raming. Dit heeft een (aflopende) meevaller op de betalingen aan leningen tot gevolg. Dit zijn middelen die niet relevant zijn voor het kader.

Bijstelling raming leerlingen- en studentenaantallen

De hogere leerlingen- en studentenaantallen hebben ook gevolgen voor de te ontvangen lesgelden. De raming van de lesgelden is dientengevolge opwaarts bijgesteld.

Nationale Schuld

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Rentelasten kasbeheer

De rentelasten kasbeheer zijn voor 2009 lager dan geraamd als gevolg van aanpassing van de lagere korte rente.

AOW-spaarfonds

De overheveling naar het AOW-spaarfonds wordt aangepast wegens de gewijzigde inzichten in de renteontwikkeling.

Leningen kasbeheer

Gewijzigde inzichten in het leengedrag van RWT’s (Rechtspersonen met een wettelijke taak) leiden tot een aanpassing van de voorziene uitgaven en ontvangsten leningen kasbeheer.

Mutaties rekening courant/Rente Sociale Fondsen

De inleg van de Sociale Fondsen is gewijzigd als gevolg van (onder meer) mutaties in de premieontvangsten en de premiegefinancierde uitgaven. Hierdoor verandert ook de rentevergoeding over de inleg.

Wijziging geldmarktberoep en rente

De geraamde rentebaten en -lasten over de vlottende schuld worden bijgesteld als gevolg van aanpassing van de korte rente. Daarnaast zijn de rentebaten voor 2009 hoger vanwege korte leningen aan Fortis.

Wijziging kapitaalmarktberoep en rente

Gewijzigde inzichten in de ontwikkeling van het tekort alsmede gewijzigde inzichten in de ontwikkeling van de lange rente leiden tot aanpassingen in de rentebaten en -lasten.

Financiën

IXB FINANCIËN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IXB FINANCIËN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Heffings- en invorderingsrente

Op basis van de definitieve verdeelsleutels voor de verdeling van de betaalde heffings- en invorderingsrente tussen belastingen (IXB) en premies, is in de begroting 2009 de reeks voor 2008 t/m 2010 opgehoogd met 300 mln. Bij ontwerpbegroting 2010 wordt de reeks doorgetrokken voor 2011 en verder. Daarnaast wordt voor 2009 de raming bijgesteld op basis van verwachtingen over de realisaties.

Regeling Bijzondere Financiering (BF)

Door de huidige economische omstandigheden worden meer schades geraamd bij de kredieten die vallen onder de Regeling Bijzondere Financiering. Deze regeling is in 2006 afgeschaft en bestaande verplichtingen worden afgewikkeld. De schades hebben betrekking op de eerder aangegane verplichtingen.

Schade-uitkering Exportkredietverzekering (EKV)

Vanwege de huidige economische omstandigheden doen zich dit jaar meer schades voor dan oorspronkelijk geraamd. Hierdoor is de schaderaming naar boven bijgesteld.

Advieskosten staatsdeelnemingen

De hogere uitgaven voor de inhuur van advies van externen wordt voornamelijk veroorzaakt door het beheer van de in 2008 verworven financiële deelnemingen en het daarvoor benodigde advies op juridisch, strategisch en financieel gebied.

Kasschuif complexiteitsreductie

Binnen het programma complexiteitsreductie van de Belastingdienst treedt vertraging op in 2009. Het gereserveerde bedrag is vanaf 2010 nodig om de doelstellingen op het gebied van de complexiteitsreductie te realiseren.

Taakstelling arbeidsproductiviteitskorting

Het kabinet legt zowel in 2012 als 2013 Rijksbreed een arbeidsproductiviteitskorting van 1,25 procent op.

Taakstelling bedrijfsvoering Rijksdienst

Dit betreft de invulling voor Financiën van de taakstelling bedrijfsvoering Rijksdienst die is afgesproken in de Voorjaarsnota.

Taakstelling macroproblematiek

De begroting van Financiën wordt gekort om bij te dragen aan de macroproblematiek.

Afkoop exploitatiebijdrage Westerscheldetunnel (WST)

Dit betreft de afkoop van de jaarlijkse exploitatiebijdrage van de Westerscheldetunnel. De Westerscheldetunnel is verkocht aan de provincie Zeeland.

Back-up faciliteit ING

De Staat heeft aan ING een illiquid assets back-up faciliteit verleend, waarmee de Staat gedeeltelijk de risico’s afdekt van de Alt-A hypothekenportefeuille van ING. De Staat betaalt aan ING een management fee en een funding fee.

Depositogarantiestelsel

Deze mutatie betreft enerzijds de uitgaven die voortkomen uit het feit dat de Nederlandse Staat de uitkeringen die hebben plaatsgevonden uit hoofde van het IJslandse Depositogarantiestelsel voorfinanciert. Daarnaast wordt verwacht dat DNB dit jaar nog het door haar voorgeschoten bedrag m.b.t. de derde tranche (40 000–100 000) inclusief het eigen risico uit de 2e tranche terug zal vorderen bij Financiën.

Mandatory Convertible Note (MCN)

Als onderdeel van de herkapitalisatie van ABN Amro is een MCN aangegaan. De MCN is een uitgave in de vorm van een verplicht converteerbare lening met een verplichte betaling van een vaste coupon tot bij afsplitsing wordt geconverteerd.

Verwerving 2e tranche Havenbedrijf Rotterdam (HBR)

Met het oog op de voor de financiering van de Tweede Maasvlakte benodigde vermogenspositie, is de Staat medeaandeelhouder van het Havenbedrijf Rotterdam geworden. Deze uitgaven vormen de tweede tranche. De Staat verwerft hiermee in totaal 29,2% van het aandelenkapitaal in het Havenbedrijf Rotterdam.

Dividend staatsdeelnemingen

Als gevolg van, enerzijds de huidige economische situatie en anderzijds lopende investeringsprogramma’s, is de raming voor dividendopbrengsten uit staatsdeelnemingen naar beneden bijgesteld. Ook zal het voor 2009 verwachte superdividend van Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) niet worden uitgekeerd. Voor de Gasunie en de NS worden er voor 2009 hogere dividendopbrengsten verwacht. Daarnaast is de Staat door de verwerving van de tweede tranche voor 29,2% aandeelhouder van het Havenbedrijf Rotterdam geworden. Hierdoor is de dividendraming opgehoogd.

Heffings- en invorderingsrente

Op basis van de definitieve verdeelsleutels voor de verdeling van de ontvangen heffings- en invorderingsrente tussen belastingen (IXB) en premies, is in de begroting 2009 de reeks voor 2008 t/m 2010 opgehoogd met 200 mln. Bij ontwerpbegroting 2010 wordt de reeks doorgetrokken voor 2011 en verder. Daarnaast geldt dat de totale reeks vanaf 2010 naar beneden is bijgesteld met 100 mln. vanwege lagere rentetarieven.

Holland Casino

De winstafdracht van Holland Casino voor 2009 is naar beneden bijgesteld. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door een lagere winstverwachting door teruglopende bezoekersaantallen. Daarnaast zijn er in 2008 regorganisatievoorzieningen getroffen, waardoor er in 2008 uiteindelijk minder winst is gerealiseerd dan begin 2008 al was afgedragen aan de Staat. Daarom is in 2009 een gedeelte van de in 2008 afgedragen winst teruggestort naar Holland Casino.

Overige programma ontvangsten

Deze meevaller wordt veroorzaakt door OZB-ontvangsten uit 2008 die pas dit jaar binnenkomen en meevallende opbrengsten bij de benzineveilingen.

Winstafdracht DNB

De neerwaartse bijstelling van de geraamde winstuitkering door DNB wordt voornamelijk veroorzaakt door de rente op de geldmarkt die sinds het najaar van 2008 sterk is gedaald.

Exportkredietverzekering (EKV)

Voor een groot gedeelte van de door de huidige economische omstandigheden veroorzaakte schade is een terugbetalingsregeling getroffen, waardoor de ontvangstenraming voor de komende jaren naar boven is bijgesteld.

Heffings- en invorderingsrente

De ontvangstenraming voor de heffings- en invorderingsrente is naar beneden bijgesteld, vanwege aanpassing van de rentedatum voor de in rekening gebrachte rente. Reden hiervoor is de keuze om de ongelijkheid tussen de rentedata van respectievelijk de in rekening gebrachte rente en de te vergoeden rente, op te heffen.

Kosten vervolging

De ontvangsten vanwege invordering nemen naar verwachting toe o.a. door toename van het aantal belastingplichtigen.

Ramingsbijstelling agrarische gronden

De raming m.b.t. de verkoopopbrengsten van agrarische gronden wordt bijgesteld, omdat de opbrengsten die taakstellend voor 2010 zijn ingeboekt, dit jaar al worden gerealiseerd.

Back-up faciliteit ING

De Staat heeft aan ING een illiquid assets back-up faciliteit verleend, waarmee de Staat gedeeltelijk de risico’s afdekt van de Alt-A hypothekenportefeuille van ING. De Staat ontvangt van ING 80% van de stromen afkomstig uit de Alt-A portefeuille en een garantiefee.

Fonds Financiële Structuurversterking

Deze mutatie betreft de couponbetalingen als gevolg van de kapitaalinjecties in ING, Aegon en SNS Reaal.

Premieontvangsten Capital Relief Instrument (CRI)

Als onderdeel van de herkapitalisatie van ABN Amro is een CRI aangegaan. Dit betreft de verwachte premiebetalingen van ABN AMRO aan de staat als vergoeding voor het CRI.

Premieontvangsten garantieregeling bancaire leningen

Deze mutatie betreft de premieontvangsten van de verstrekte en geëffectueerde garanties uit hoofde van de garantieregeling bancaire leningen.

Renteontvangsten Mandatory Convertible Note (MCN)

De MCN is een uitgave in de vorm van een verplicht converteerbare lening met een verplichte betaling van een vaste coupon die bij afsplitsing wordt geconverteerd. Dit leidt tot renteontvangsten voor de Staat.

Verkoop Fortis Corporate Insurance (FCI)

De Staat heeft haar 100%-belang in Fortis Corporate Insurance verkocht.

Verkoop Westerscheldetunnel

De Westerscheldetunnel is verkocht aan de provincie Zeeland. Deze mutatie betreft de verkoopopbrengst van de Westerscheldetunnel.

Defensie

X DEFENSIE: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Actualisering transportramingen

De budgetten voor transport worden met deze mutatie op het niveau gebracht van de bestaande transportbehoefte van de defensieonderdelen.

Bommelerwaard

Het betreft hier de budgettaire verwerking van de afhandeling van de schadeclaims in het kader van het vliegongeval met een Apache-helikopter in de Bommelerwaard in 2007.

Budget staf DMO en CDC

De Defensie Materieel Organisatie (DMO) en het Commando Diensten Centra (CDC) zijn op een groeiend aantal Defensie locaties hoofdgebruiker. De hiervoor te maken uitgaven komen daardoor ten laste van de DMO en CDC.

Dekking Bommelerwaard

Het benodigde budget ter dekking van de uitgaven samenhangend met het vliegongeval in de Bommelerwaard wordt gevonden in de budgetten voor personele exploitatie bij de defensie-onderdelen.

Doorweking ramingbijstellingen

Het betreft hier een herschikking van het saldo van de ramingsbijstellingen bij de defensieonderdelen ten laste van de beschikbare middelen op het artikel nominaal en onvoorzien.

Eindejaarsmarge 2008

In 2008 heeft Defensie het beschikbare budget overschreden. Deze overschrijding wordt in 2009 aan het defensiebudget onttrokken.

Harmonisatie investeringen

De fasering in de tijd en of de omvang van een aantal grotere en kleinere investeringsprojecten zijn bijgesteld.

Herfasering verkoopopbrengsten materieel

De ramingen voor de verkoop van defensiematerieel wordt later gerealiseerd dan verwacht, daarom is de fasering van de ramingen in tijd aangepast. De totale omvang van de ramingen wordt wel gerealiseerd.

Lagere ontvangsten FMS-contracten

Deze mutatie betreft de technische doorwerking in de uitgaven van de lagere ontvangsten als gevolg van de gewijzigde systematiek van de Foreign Military Sales-contracten met de Amerikaanse overheid.

Maatregelen Commissie Staal

Aan de defensieonderdelen zijn meerjarige budgetten samenhangend met de maatregelen voortkomend uit de adviezen van de Commissie Staal, toegekend. Naast de overige, al lopende projecten op het gebied van werk- en leefklimaat, worden met deze maatregelen aandacht besteed aan infrastructurele projecten en duurzame ontspanningsmaatregelen.

Maatregelen Defensie

Het betreft hier het aandeel van Defensie in de taakstellingen naar aanleiding van de besluitvorming door het kabinet. Voor het jaar 2010 worden voornamelijk vrijvallende middelen vanwege de personele ondervulling ingezet, voor de verdere jaren wordt dekking gevonden door een samenstel van maatregelen. Zo worden de dienstverlening en ondersteuning verder versoberd, wordt het oefenprogramma tijdelijk aangepast en worden investeringsprojecten vertraagd, gereduceerd of geschrapt.

Maatregelen PARESTO

In de aanloop naar de Defensiebegroting 2008 zijn verschillende maatregelen genomen om invulling te geven aan de beleidsprioriteiten verbetering operationele inzetbaarheid en investeren in personeel. In dit kader heeft baten-lastendienst PARESTO een taakstelling voor een efficiëntere en soberder dienstverlening. Deze taakstelling wordt nu verwerkt door de budgetten voor de subsidiebijdragen aan Paresto bij de defensieonderdelen te verlagen.

Niet vervullen vacatureruimte Defensie

Het betreft hier een taakstelling voortvloeiend uit de besluitvorming door het kabinet. Besloten is de huidige vacatureruimte niet meer geheel te vullen.

Onderhoud infra

In de aanloop naar de Defensiebegroting 2008 zijn verschillende maatregelen genomen om invulling te geven aan de beleidsprioriteiten verbetering operationele inzetbaarheid en investeren in personeel. In dit kader heeft de baten-lastendienst Defensie Vastgoed Dienst een doelmatigheidstaakstelling ingesteld. Deze taakstelling wordt nu verwerkt door de budgetten voor de gebruiksvergoeding voor vastgoed bij de defensieonderdelen te verlagen.

Saldo ramingsbijstellingen binnen de defensieonderdelen

Het betreft hier de budgettaire verwerking van het saldo van de verschillende mutaties in de budgetten van de defensieonderdelen; dit saldo wordt ten laste van het artikel nominaal en onvoorzien gebracht.

Diversen

Het betreft hier een verzameling van verschillende mutaties in de budgetten. De mutaties bestaan ondermeer uit hogere uitgaven voor energie en defensiebrede informatie voorzieningssystemen.

Herfasering verkoopopbrengsten materieel

De ramingen voor de verkoop van defensiematerieel wordt later gerealiseerd dan verwacht, hiervoor is de fasering van de ramingen in tijd aangepast; de totale omvang van de geraamde verkoopopbrengsten worden wel gerealiseerd.

Lagere ontvangsten FMS-contracten

Als gevolg van de gewijzigde systematiek van de Foreign Military Sales-contracten (FMS) met de Amerikaanse overheid zijn de ontvangsten bij de beëindiging van FMS-contracten niet meer van toepassing. Een per saldo evenredige daling van de uitgaven is eerder in de ramingen verwerkt.

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Afvalfonds

In 2008 zou het Afvalfonds opgericht worden. De oprichting is echter vertraagd. Vooruitlopend op de oprichting van het Afvalfonds zijn er al wel kosten gemaakt, die na goedkeuring door betrokken bedrijfsleven en gemeenten door VROM zijn vergoed. Afgesproken is dat het resterende begrote bedrag beschikbaar blijft voor het Afvalfonds gezien de beoogde fondsstructuur waarin bedragen over de jaargrenzen meegenomen kunnen worden. Het resterende bedrag 2008 zal na oprichting in 2009 alsnog aan het Afvalfonds worden toegekend. Daarmee worden de afspraken uit het convenant met gemeenten en betrokken bedrijfsleven nagekomen, waarmee de voortgang op het afvaldossier is geborgd.

Apparaat WWI (EJM)

Het apparaatsbudget van WWI staat op de VROM begroting. In 2008 had VROM de begroting overschreden. Een deel van de overschrijding is veroorzaakt door meer uitgaven op het apparaat van WWI. Deze overschrijding is tijdelijk gedekt uit de VROM-begroting en wordt bij de tweede suppletoire begroting vanuit de WWI-begroting gecompenseerd.

Bodemsanering

De ombuiging betreft structureel 2 procent van het totale budget voor bodemsanering en een extra ombuiging in 2010 en 2011 vanwege de macroproblematiek. De ombuiging heeft tot gevolg dat minder budget beschikbaar is voor subsidies op het gebied van bodemsanering. Het behalen van de doelen met betrekking tot bodemsanering zal hierdoor licht vertragen.

Communicatie en kennisontwikkeling

De ombuiging betreft nog niet juridisch verplicht budget voor communicatie en kennisontwikkeling. De ombuiging heeft tot gevolg dat voor deze kabinetsperiode minder budget beschikbaar is voor communicatiedoeleinden. Door een toenemend gebruik van elektrische communicatie en samenwerking met maatschappelijke partners blijft de effectiviteit onverminderd hoog.

DSM Agro

VROM betaalt de schadevergoeding die het gevolg is van de verplaatsing van de ammoniakproductie van IJmuiden naar Geleen. De milieuvergunning voor de salpeterzuurfabriek in IJmuiden is door de provincie Noord-Holland ingetrokken waarna deze fabriek is ontmanteld en verplaatst naar Geleen. De schadevergoeding komt voor de helft voor rekening van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. VROM betaalt de andere helft middels een kasschuif van 2010–2012 naar 2009.

Basisregistratie Grootschalige Topografie (voorheen: Grootschalige Basiskaart Nederland)

Uit de investeringsimpuls e-overheid is een bijdrage van 7,0 mln. aan de VROM-begroting toegekend ten behoeve van de totstandkoming van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). In deze registratie is heel Nederland in kaart gebracht. Deze basisregistratie bevat de geometrische gegevens van objecten met beschrijvende kenmerken.

Kasschuif Basisregistratie Grootschalige Topografie en Basisregistratie Adressen en Gebouwen

Deze mutatie is het gevolg van een vertraging van de uitvoering van de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Voor de BGT geldt dat doordat er op een later moment duidelijkheid was over de financiering en doordat het project bestuurlijk complex is, de start van het project later van start gaat dan verwacht. Voor de BAG wordt de vertraging met name veroorzaakt door de aansluiting van bronhouders (gemeenten) conform de (technische) voorschriften op de landelijke voorziening. Voor beide projecten is afronding in 2011 voorzien.

Roetfilters

Verwacht wordt dat in 2009 minder beroep wordt gedaan op subsidies voor roetfilters door inzakkende autoverkopen. Daar komt bij dat de regeling voor halfopen roetfilters tijdelijk is gesloten vanwege tegenvallende testresultaten van deze categorie roetfilters.

Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK)

Vanwege de grote belangstelling en het belang van klimaatinitiatieven op lokaal niveau, die nationale doelen ondersteunen, is besloten om eenmalig extra budget beschikbaar te stellen voor de stimulering van lokale klimaatinitiatieven. Uit dit budget worden tevens de uitvoeringskosten gedekt.

Uitvoering afvalstoffenbeleid

Dit betreft een eenmalige verhoging van het budget voor uitvoering van afvalbeleid om de ondersteunende systemen te vernieuwen.

FES Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit + sanering

De in 2008 berekende kasverwachtingen voor verschillende projecten op grond van het Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) zijn bijgesteld. In 2008 en 2009 zijn diverse projecten vertraagd, deels door latere realisatie van projecten en deels doordat de planvorming bij diverse projecten meer tijd kost dan verwacht. Deze budgetten worden op grond van nieuwe kasprognoses geboekt in 2009 en deels in 2010. Omdat VROM de middelen na realisatie van de uitgaven uit het FES ontvangt, wordt ook de ontvangstenraming aangepast.

FES enveloppe luchtkwaliteit

Medio 2008 is een nieuwe subsidieregeling Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) van kracht geworden. Toetsing van regionale plannen aan deze regeling heeft geleid tot vertraging in de uitvoering in 2008. De middelen worden nu opgevoerd voor 2009 en 2010. Omdat VROM de middelen na realisatie van de uitgaven uit het FES ontvangt, wordt ook de ontvangstenraming aangepast.

FES luchtkwaliteit

Het betreft vooral de laatste tranche van FES middelen die bestemd zijn voor mede-overheden, ter uitvoering van het NSL. Daarnaast sluit de verdeling van de middelen voor luchtwassers en duurzame mobiliteit niet aan bij het tempo waarin de aanvragen binnenkomen. De onderuitputting uit 2008 wordt opgeboekt in 2009 en 2010. Omdat VROM de middelen na realisatie van de uitgaven uit het FES ontvangt, wordt ook de ontvangstenraming aangepast.

FES nota ruimte

Het kabinet heeft in 2007 subsidies toegekend aan het project Noordelijke IJ-oevers. In 2008 heeft het kabinet subsidies toegekend aan de projecten: Spoorzone Den Bosch en Nijmegen Waalfront. Verder heeft het kabinet in 2009 besloten de projecten Maastricht Belvedere, Waterduinen, Oude Rijnzone en Zuidplaspolder te subsidiëren. Ten slotte heeft het kabinet in 2008 besloten om enkele planvormingskosten vanuit het nota ruimtebudget (voor) te financieren. Alle subsidies zijn toegekend in het kader van het nota ruimte budget. Omdat VROM de middelen na realisatie van de uitgaven uit het FES ontvangt, wordt ook de ontvangstenraming aangepast.

FES Nieuwe Sleutel Projecten

De in 2008 berekende kasverwachtingen voor verschillende nieuwe sleutelprojecten zijn bijgesteld. Dit geldt voor o.a. de Zuidas. Deze vertraagde budgetten worden opgeboekt in 2009 en 2010. Omdat VROM de middelen na realisatie van de uitgaven uit het FES ontvangt, wordt ook de ontvangstenraming aangepast.

Overboeking apparaatskosten Senternovem

Deze overboeking betreft de bijdrage van WWI in de jaarlijkse apparaatskosten van de uitvoeringsorganisatie Senternovem, die voor VROM en WWI totaal in één keer worden toegekend.

Overboeking middelen Huurcommissie naar WWI

De Huurcommissie wordt vanaf volgend jaar een baten-lastendienst. De opdrachtgever van de huurcommissie is WWI. Nu staan de middelen nog op de begroting van VROM. Om de link tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer duidelijk te leggen, worden er middelen van de VROM-begroting (waar zowel de personeelskosten van VROM en WWI staan) overgeboekt naar de WWI-begroting.

Overboeking middelen voor Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK)

De middelen voor Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven worden via een decentralisatie-uitkering vanuit het Gemeente- en Provinciefonds verstrekt aan medeoverheden. Via deze mutatie worden SLOK middelen toegevoegd aan het Gemeente- en Provinciefonds.

Wonen, Wijken en Integratie

XVIII WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XVIII WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Actualisering kasraming investeringen rijkshuisvesting

De RGD past voor investeringsprojecten voor Paleizen, investeringen in gebouwen van de Hoge Colleges van Staat en Algemene Zaken en energiebesparing in rijkshuisvesting kasritmen aan omdat er vertraging is opgelopen bij de uitvoering van projecten.

BLS: Aanpassing fasering

Een deel van de middelen die beschikbaar zijn voor woningbouw wordt doorgeschoven naar 2010. Deze middelen zijn voor de periode 2005–2009 beschikbaar gesteld en bevoorschot aan gemeenten via het Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS). Bij dit budget was is in 2009 sprake van een vertraging bij de uitgaven als gevolg van de achterblijvende woningbouwproductie. In 2010 vindt de eindafrekening plaats met gemeenten, daarom blijven de middelen beschikbaar in dat jaar.

BLS: toevoeging uit eindejaarsmarge

Een groot deel van de uitgekeerde eindejaarsmarge wordt toegevoegd van het budget Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS). Bij dit budget was in 2008 sprake van een vertraging bij de uitgaven als gevolg van een achterblijvende woningbouwproductie en realisatie op het gebied van particulier opdrachtgeverschap.

Deltaplan inburgering

WWI krijgt een deel van haar uitgave-enveloppe «Integratie» van het Coalitieakkoord uitgekeerd om de kabinetsdoelstelling van gemiddeld 60 000 inburgeraars per jaar in 2010 en 2011 te halen.

Huurtoeslag

De belangrijkste oorzaak van de stijging van de uitgaven voor de huurtoeslag is het verslechterde economische vooruitzicht.

Inburgering (kwaliteitsimpuls)

De kwaliteitsimpuls inburgering zal in 2010 worden besteed aan o.a. werving, kinderopvang en avondlessen.

ISV/IPSV: aanpassing kasritme

Bij de het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) wordt het kasritme in de jaren 2009–2012 aangepast, zodat de meerjarige budgetten weer aansluiten bij de planning van de nog af te ronden projecten. Het Innovatie Programma Stedelijke Vernieuwing (IPSV) maakt onderdeel uit van het ISV. Dit is een subsidie beschikbaar voor creatieve en vernieuwende ideeën en projecten voor stedelijke vernieuwing.

Bewonersbudgetten en middelen wijkaanpak

Bewonersbudgetten worden in de periode tot en met 2011 via het Gemeentefonds beschikbaar gesteld aan gemeenten en uiteindelijk bewoners, zodat bewoners zelf initiatieven kunnen ontplooien om hun wijk ter verbeteren. Dit om de leefbaarheid in de wijk te bevorderen en de sociale samenhang te verstrekken. De middelen voor wijkaanpak zijn bedoeld als medefinanciering van de wijkactieplannen in de 40 aandachtswijken en worden via het Gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar toegedeeld.

Budget 40+ wijken

In 2009 en 2010 wordt 30 mln. aan het Gemeentefonds uitgekeerd in het kader van 40+budget. Dit budget is bedoeld voor wijken die niet tot de 40+ prioritaire wijken behoren, maar die wel vergelijkbare problemen kennen.

Decentralisatie-uitkering veiligheid en leefbaarheid

Voor 2010 en 2011 worden middelen van BZK en WWI voor leefbaarheid en veiligheid samengevoegd tot een decentralisatie-uitkering in het Gemeentefonds. De middelen zijn, in lijn met het bestuursakkoord Rijk-Gemeenten, in te zetten tegen sociale overlast en fysieke verloedering.

Huurtoeslag: ontvangsten

Op basis van gegevens van de Belastingdienst kan worden uitgegaan van een stijging van de terugvorderingen als gevolg van definitieve toekenningen van huurtoeslagen.

Terugvordering inburgering

In 2010 en 2011 zal WWI in totaal 150 mln. inburgeringsmiddelen terugvorderen bij gemeenten, omdat het aantal uitgevoerde inburgeringstrajecten 2007–2008 lager is dan het aantal trajecten waarvoor de gemeenten voorschotten hebben ontvangen.

Verkeer en Waterstaat

XII VERKEER EN WATERSTAAT: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XII VERKEER EN WATERSTAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Beroep op de eindejaarsmarge

Via de eindejaarsmarge wordt een gedeelte van de onderuitputting 2008 doorgeschoven naar het jaar 2009.

Bijdrage VenW aan rijksbrede uitvoeringstegenvallers

De voeding aan het Infrastructuurfonds (IF) wordt in 2010 verlaagd met 36,1 mln. en vanaf 2011 structureel met 54 mln. Dit is de bijdrage van Verkeer en Waterstaat aan de uitvoeringstegenvallers zoals aangegeven in de Voorjaarsnota. De bedragen worden vervolgens in mindering gebracht op verschillende artikelen van het IF. De concrete invulling met projecten volgt bij de actualisatie van het investeringsprogramma in 2010.

Bijdrage VenW aan tekortreductie

Dit betreft het aandeel van Verkeer en Waterstaat in de tekortreductie van 1,8 mld, zoals gepresenteerd in de Voorjaarsnota. De voeding aan het infrastructuurfonds (IF) wordt vanaf 2011 structureel met 120 mln. verlaagd. De 120 mln. wordt vervolgens in mindering gebracht op verschillende artikelen van het IF. De concrete invulling met projecten volgt bij de actualisatie van het investeringsprogramma in 2010.

Enveloppe OV: extra kwaliteit NSP

Dit betreft de overboeking van budget vanuit de enveloppe Openbaar Vervoer naar de begroting van VenW ten behoeve van de Nieuwe Sleutel Projecten (NSP). De zes Nieuwe Sleutelprojecten zijn gericht op de ontwikkeling van HSL-stations en de omliggende stedelijke gebieden.

Enveloppe water en kust: HWB

Dit betreft de overboeking van budget vanuit de enveloppe Water en Kust naar de begroting van VenW ten behoeve van Hoogwaterbescherming (HWB). Het HWB programma heeft als voornaamste activiteit het versterken van dijken en de kustlijn.

(Inpassen) Geluidsisolatie Schiphol (GIS)

Om geluidshinder te beperken worden woningen rond Schiphol geïsoleerd via het Geluidsisolatie Schiphol-programma (GIS). Er is vertraging opgetreden bij het ontwerp van geluidwerende voorzieningen door mislukte aanbestedingen. Daarnaast hebben ingenieursbureaus moeite om de werkzaamheden kwalitatief goed uit te voeren binnen de contractueel overeengekomen tijd. Een deel van de middelen voor GIS zal daardoor niet tot betaling komen in 2009 en wordt doorgeschoven naar de jaren 2010–2012. Deze kasschuif wordt binnen de begroting van VenW ingepast. Hier bovenop wordt een bedrag van circa 15 mln. toegevoegd aan de begroting van VenW in het jaar 2012. Dit zijn overgebleven middelen voor het programma GIS uit 2008.

Kasschuif Infrafonds

Met deze intertemporele compensatie worden middelen geschoven naar 2012 en 2013 vanuit de periode 2014–2020. Hierdoor wordt het kasritme van het IF in overeenstemming gebracht met de totale investeringsbehoefte van het fonds in de desbetreffende jaren.

Taakstelling arbeidsproductiviteit

Er is een arbeidsproductiviteitskorting opgelegd in de jaren 2012 en 2013. Deze korting is analoog aan de taakstelling op het ambtelijk apparaat zoals technisch voorbereid door de SG’s bij de start van dit kabinet.

Diversen (technische mutaties)

Het grootste gedeelte van deze diversenpost is de prijsbijstelling voor de begroting van Verkeer en Waterstaat van jaarlijks 25 mln. In 2012 en 2013 worden er middelen overgeboekt naar het ministerie van EZ voor compensatie aan de regio Noord Nederland als gevolg van het niet aanleggen van de Zuiderzeelijn. Dit leidt tot lagere uitgaven voor Verkeer en Waterstaat.

Exploitatie bijdrage Westerscheldetunnel

Met de verkoop van de Westerscheldetunnel (WST) aan de provincie Zeeland valt de exploitatiebijdrage vrij die werd betaald door Verkeer en Waterstaat.

f12 miljard programma

Het Bereikbaarheid/voorfinanciering f12 miljard pakket van het Infrastructuurfonds is met een bedrag van 200 mln. verhoogd bij Najaarsnota 2008. Daarbij is een uitgave van 200 mln. ten behoeve van het basispakket Beheer en Onderhoud Hoofdwegennet die was voorzien voor 2009, al in 2008 voldaan. Met deze reden zijn de uitgaven voor dit basispakket in 2009 200 mln. lager.

Diversen (technische mutaties)

Deze diversenpost bevat ontvangsten voor de FES projecten Auto van de Toekomst (30 mln. in de jaren 2009–2013), biobrandstoffen (9,6 mln.) en het innovatieprogramma Duurzaam Openbaar Busvervoer (10 mln.).

Economische Zaken

XIII ECONOMISCHE ZAKEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XIII ECONOMISCHE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Diversen

Deze diversenpost bestaat uit het aanpassen van de raming van onder andere de programma’s «Lange termijn onderzoek» en «Energie efficiency» (Energie-innovatie) en het Innovatieprogramma «Micro-elektronica» omdat in het verleden aangegane verplichtingen eerder tot betaling komen dan aanvankelijk verwacht.

Besluit Borgstelling MKB (BBMKB)

In verband met de financiële crisis worden er meer verliesdeclaraties door banken ingediend.

Dekking macrotegenvallers

Dit is de bijdrage van Economische Zaken aan de dekking van uitvoeringstegenvallers zoals aangegeven in de Voorjaarsnota.

Gebiedsgerichte regionale ondersteuning

Het programma Kompas van het Noorden heeft tot en met 2006 gelopen. De resterende verplichtingen voor dit programma zijn in 2008 in één keer bevoorschot, om versneld het aantal specifieke uitkeringen af te bouwen. Hierdoor vallen de geraamde kasmiddelen in 2009 en 2010 vrij.

Herverdeling budgetten

EZ heeft dit voorjaar de verschillende kasramingen geanalyseerd en geactualiseerd. Op basis van deze kasanalyse zijn de budgetten voor diverse instrumenten en regelingen zodanig herverdeeld dat de kasramingen naar verwachting beter aansluiten bij de daadwerkelijke uitfinanciering.

Temporisatie SDE

De lagere realisatie van de SDE 2008 en de nieuwe ramingen voor de SDE 2009–2011 leiden tot een tragere uitfinanciering dan eerder werd verwacht. Een belangrijke reden hiervoor is vertraging in de vergunningverlening bij «Wind op land». Als gevolg daarvan verschuiven er middelen van de jaren 2009–2013 naar de periode 2014–2017.

Uitdeling enveloppenmiddelen tranche 2010

In het Beleidsprogramma zijn extra middelen in enveloppen gereserveerd en deze worden tranchegewijs vanaf de Aanvullende Post van het Rijk overgeheveld naar de departementale begrotingen. Met deze mutatie worden de tranches 2010 voor Innovatievouchers, het Kapitaalmarktpakket en enkele onderdelen uit Schoon en Zuinig aan de EZ-begroting toegevoegd.

Diversen

Deze diversenpost bestaat onder meer uit het toevoegen van middelen aan de EZ-begroting ten behoeve van het programma «Slim Geregeld, Goed Verbonden» als onderdeel van het «Programma Vernieuwing Rijksdienst». Daarnaast is door het Ministerie van Financiën de compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling van EZ-uitgaven uitgekeerd. Ten slotte zijn er ook middelen ingezet ter dekking van diverse taakstellingen en uitvoeringstegenvallers.

Diverse FES projecten

Als onderdeel van het stimuleringspakket zijn de FES-middelen voor onder andere IPC’s, TechnoPartner, BSIK, Holst, Beroepsonderwijs in Bedrijf, Onderwijs en Ondernemerschap, CO₂ afvangtechnologie en Energie efficiency volgens een vaste verdeling van 50 procent in 2009 en 50 procent in 2010 aan de EZ-begroting toegevoegd.

Tijdelijke Garantie Ondernemingsfinanciering

Voor het op gang houden van de kredietverlening aan bedrijven is de Groeifinancieringsfaciliteit tijdelijk opgeschaald met de Garantie Ondernemingsfinanciering (GO) met in totaal 1,5 mld. waarvan 1 mld. in 2009, voor borgstelling op kredieten met een maximale omvang van 50 mln. De mutatie betreft het inboeken van de raming voor verwachte schades. Ter dekking van de schades worden kostendekkende premies in rekening gebracht.

Diversen

Vanuit het FES worden middelen beschikbaar gesteld voor de tweede tranche van programma’s binnen het project «Innovatieagenda Energie». In het kader hiervan zijn FES-middelen voor Groene grondstoffen, Duurzame elektriciteitsvoorziening, ADEM, Ketenefficiency, CATO en duurzame warmte in de gebouwde omgeving naar de EZ-begroting overgeheveld. Daarnaast zijn binnen het FES-middelen beschikbaar gesteld voor het programma «Kas als Energiebron». Deze middelen zullen worden aangewend om geothermische toepassingen te stimuleren.

Voor de versterking van de economie in Noord-Nederland zijn middelen overgeheveld van het Infrastructuurfonds naar de EZ-begroting. Deze middelen waren oorspronkelijk bestemd voor de aanleg van de Zuiderzeelijn. Ten slotte zijn van V&W middelen overgeheveld naar de EZ-begroting voor aardobservatie. Deze overdracht vloeit voort uit de oprichting van het Netherlands Space Office (NSO).

Diversen

Dit betreft de in 2008 niet uitgeputte middelen voor de luchtvaartkredietfaciliteit. Er is vertraging opgetreden in het Airbus 350-project. Daardoor is het beroep van de Nederlandse vliegbouwindustrie op de faciliteit lager dan verwacht. De middelen zullen worden doorgeschoven naar 2012, omdat deze naar verwachting dan zullen worden uitgegeven.

High Trust

In het Coalitieakkoord is een stijging van de boete-inkomsten van het Rijk voorzien als gevolg van high trust-boetebeleid. Deze rijksbrede boetetaakstelling is in afwachting van nadere verdeling bij Miljoenennota 2008 geparkeerd op de EZ-begroting. Bij Voorjaarsnota 2009 is het restant verdeeld over de betrokken departementen.

NMa boeteraming

Bij het toekennen van de high trustraming is besloten om over te gaan naar een systematiek van ramen van verwachte, in plaats van in het verleden reeds opgelegde boetes (wat tot dan toe gebruikelijk was). Omdat de raming van verwachte boetes wel aan de EZ-begroting is toegevoegd, maar de reeks van opgelegde boetes niet is verlaagd, is een dubbeltelling in de ontvangstenbegroting ontstaan, die bij deze wordt gecorrigeerd.

Terugontvangsten IPR-decentraal Noorden

In 2009 zal 16 mln. aan middelen worden terugontvangen van het Noorden in verband met de eindafrekening van het programma IPR-decentraal (InvesteringsPremieRegeling Noord-Nederland).

Terugontvangsten Novem BV

De ontvangsten in verband met de in het verleden door Novem BV verstrekte bedragen ten behoeve van energiebesparingsprojecten zijn in 2008 niet gerealiseerd. EZ verwacht dat deze ontvangsten in 2009 alsnog worden gerealiseerd.

Diversen

Deze diversenpost bestaat uit terugontvangsten 2009 van EZ-batenlastendiensten in verband met een overschrijding van het maximaal toegestane eigen vermogen en verkoopopbrengsten van de gronden bij Maastricht Aken Airport. Ten slotte bestaat deze diversenpost nog uit de tariefstijging voor de voorraadheffing op aardolieproducten. Voor het (verplicht) aanhouden van noodvoorraden van aardolieproducten worden de exploitatiekosten van de Stichting Centraal Orgaan Voorraadvorming Aardolieproducten (COVA) gefinancierd uit voorraadheffing op de aardolieproducten. Het tarief voor deze voorraadheffing is per 1 juli 2009 verhoogd. Dit betekent zowel een stijging aan de ontvangsten als aan de uitgavenkant van de EZ-begroting.

Desaldering ontvangsten uit het FES

Als onderdeel van het stimuleringspakket zijn de FES-middelen voor onder andere IPC’s, TechnoPartner, BSIK, Holst, Beroepsonderwijs in Bedrijf, Onderwijs en Ondernemerschap, CO₂ afvangtechnologie en Energie efficiency volgens een vaste verdeling van 50 procent in 2009 en 50 procent in 2010 aan de EZ-begroting toegevoegd.

Diversen

Vanuit het FES worden middelen beschikbaar gesteld voor de tweede tranche van programma’s binnen het project «Innovatieagenda Energie». In het kader hiervan zijn FES-middelen voor Groene grondstoffen, Duurzame elektriciteitsvoorziening, ADEM, Ketenefficiency, CATO en duurzame warmte in de gebouwde omgeving naar de EZ-begroting overgeheveld. Daarnaast zijn binnen het FES-middelen beschikbaar gesteld voor het programma «Kas als Energiebron». Deze middelen zullen worden aangewend om geothermische toepassingen te stimuleren.

Aanpassing afdracht FES

Het kasritme en de omvang van de uitgavenraming binnen het FES zijn leidend voor de voeding van het fonds. Dit betreft de aanpassing van de voeding van het FES die nodig is om FES-uitgaven te dekken.

Aardgasbaten

Deze neerwaartse bijstelling van de aardgasbatenraming wordt voornamelijk veroorzaakt door een sterk gedaalde olieprijs ten opzichte van de oorspronkelijke ramingen (daling van 125 dollar per vat ten tijde van de Miljoenennota 2009 naar 44 dollar per vat). Behalve een lagere olieprijs is ook de euro/dollar koers gewijzigd vergeleken met vorige ramingen en is het productievolume neerwaarts bijgesteld.

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

3e en 4e Nitraat actie programma mest

Het actieprogramma Nitraatrichtlijn bevat de hoofdlijnen van het mestbeleid bedoeld om de doelen van de Europese nitraatrichtlijn te realiseren. In 2009 voert LNV diverse onderzoeksen monitoringsactiviteiten uit om te voldoen aan de voorwaarden die de Europese Commissie aan de derogatieverlening heeft gesteld. De kosten hebben betrekking op vier urgente onderwerpen, namelijk luchtkwaliteit/fijn stof, toetsdiepte nitraat, mestverwerking en monitoring stroomgebieden.

Coalitieakkoord enveloppen tranche 2010

Dit betreft uitdeling van de tranche 2010 van de enveloppe Natuur, Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en vitaal platteland en de enveloppe Energie. De middelen worden o.a. ingezet voor dierenwelzijn, EHS zwaarder beheer, exotenbeleid en de agenda landschap.

Cao problematiek

Dit betreft het LNV-aandeel in de rijksbrede Cao-problematiek.

Generieke blokkade

Ter dekking van de uitvoeringsproblematiek van LNV en de invulling van het LNV-deel in de voorjaarsnota taakstelling wordt een beperkte generieke blokkade opgelegd op alle programma-uitgaven. Uitgezonderd zijn de middelen uit het stimuleringspakket, de uitgaven in het kader van het Investeringsbudget Landelijk Gebied en de uitgaven normatief onderwijs.

Kottersanering

Bij extrapolatie 2013 is de extrapolatie voor de kottervisserij niet verwerkt. Hierbij vindt de administratieve verwerking plaats voor de jaren 2013 en 2014.

Specifieke invulling

Ter dekking van de uitvoeringsproblematiek van LNV en de invulling van het LNV-deel in de voorjaarsnota taakstelling wordt naast de generieke blokkade ook specifieke dekking ingezet. Deze dekking betreft o.a. ombuigingsmaatregelen op het groene onderwijs naar analogie van het ministerie van OCW, uitvoeringsbesparingen naar aanleiding van de Health Check van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en het inzetten van middelen uit de interne begrotingsreserve landbouw en visserij.

Taakstelling arbeidsproductiviteit

Het kabinet heeft een arbeidsproductiviteitskorting van 1,25% per jaar opgelegd vanaf 2012. Invulling vindt plaats op alle budgetten ambtelijk personeel van directies en baten-lastendiensten (incl. ZBO’s en medebewind bij PBO’s).

Taakstelling bedrijfsvoering Rijksdienst

Dit betreft de invulling voor LNV van de taakstelling bedrijfsvoering Rijksdienst die is afgesproken in de Voorjaarsnota.

Vernieuwing Rijksdienst

Vanuit de 1e tranche ICT-middelen in het kader van het programma Vernieuwing Rijksdienst is circa 22 mln. voor 2009 en 2010 beschikbaar gesteld voor het LNV-programma «digitale dienstverlening», waarmee wordt geïnvesteerd in de infrastructuur en services voor communicatie met bedrijven (agrosector) en burgers via het internet. Met dit programma wordt een bijdrage geleverd aan de krimpdoelstelling van LNV en krijgt het terugdringen van de «administratieve lasten» bij bedrijven en burgers een impuls. Tevens wordt de tranche 2009 van de middelen voor Sociaal Flankerend Beleid circa 4 mln. aan de LNV-begroting toegevoegd.

BTW-compensatiefonds

Bij de voorjaarsnota 2007 is 113 mln. van de LNV-begroting overgeheveld naar het BTW-compensatiefonds. Dit betrof 3,7% van het totale Investeringsbudget Landelijk Gebied voor de periode 2007 t/m 2013. Hierop vindt thans een meerjarige correctie plaats voor het deel dat door de provincies niet declarabel is bij het BTW-compensatiefonds.

FES Nieuwe Hollandse Waterlinie

Dit betreft de bijdrage uit het Nota Ruimte budget ten behoeve van het project Nieuwe Hollandse Waterlinie. De bijdrage is gericht op investeringen aan de deelprojecten Rijnauwen-Vechten, Linieland en Lingekwartier/Dierfdijk (restauratie forten en recreatieve infrastructuur).

FES Westelijke Veenweiden

Dit betreft de bijdrage uit het Nota Ruimte budget ten behoeve van het project Westelijke Veenweiden. In een groot aantal gebieden in de Westelijke Veenweiden worden maatregelen getroffen om de bodemdaling te remmen en het watersysteem robuuster te maken.

ILG Bodemsanering

Op basis van het convenant van juni 2009 tussen Rijk, Provincies en Waterschappen wordt het, jaarlijks door VROM gefinancierde onderdeel bodemsanering, uit het Investeringsbudget Landelijk Gebied gehaald.

ILG kasschuif

Het kabinet heeft in het stimuleringspakket besloten een kasschuif uit te voeren voor het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) op de onderdelen verwerving Ecologische Hoofdstructuur (EHS) en Recreatie om de Stad (RodS). Het ILG wordt zowel in 2009 als 2010 met 100 mln. per jaar verlaagd en in 2011 verhoogd met 200 mln.

ILG synergiegelden

In 2008 zijn conform de systematiek van het Investeringsbudget Landelijk Gebied en de bestuursovereenkomsten verplichtingen aangegaan richting provincies om opdrachten uit de Kaderrichtlijn Water en andere opgaven voor het verbeteren van de waterkwaliteit te realiseren (o.a. inrichting van natuurvriendelijke oevers, aanleg van ecologische verbindingszones en projecten op het gebied van beekherstel). Met deze mutatie wordt de meerjarige doorwerking verwerkt.

Lagere landbouwheffingen

Als gevolg van de inzakkende wereldhandel en de realisatie over 2008 worden de ontvangen invoerrechten op landbouwproducten naar beneden bijgesteld.

Sociale Zaken en Werkgelegenheid

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVENbedragen in miljoenen euro’s

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s