1. Home
2. >2009
3. >Kamerstukken
4. >Miljoenennota 2009 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën)

2 VERTICALE TOELICHTING

De verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht voor alle begrotingen van budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan sinds de Ontwerpbegroting 2008. Er wordt per begroting een cijfermatig overzicht gepresenteerd, gevolgd door een toelichting op de voornaamste veranderingen. Voor een meer gedetailleerde toelichting op de veranderingen wordt verwezen naar de afzonderlijke begrotingen.

De verticale toelichting onderscheidt drie categorieën mutaties:

1. mee- en tegenvallers;

2. beleidsmatige mutaties;

3. technische mutaties.

Alle overboekingen, desalderingen, statistische correcties en mutaties die niet tot een ijklijn behoren, zijn in de laatste categorie «technische mutaties» geclusterd. Overigens hebben vrijwel alle overboekingen en desalderingen wél een beleidsmatig karakter. Dit komt tot uitdrukking in de toelichtingen. Ingeval samenhangende mutaties in meerdere categorieën voorkomen, worden deze eenmaal toegelicht.

De totalen per begroting worden in eerste instantie gepresenteerd exclusief de bedragen die onder de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) vallen. Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de begroting dat onder HGIS valt, zichtbaar gemaakt. De laatste regel geeft per begroting de totaalstand inclusief HGIS aan. De veranderingen die optreden binnen het HGIS-deel van de begroting worden gepresenteerd en toegelicht in de verticale toelichting van alle HGIS-uitgaven.

De ondergrens is afhankelijk van de omvang van de begroting en verschilt voor de verschillende categorieën mutaties. De post diversen bevat de mutaties die onder de ondergrens vallen en wordt in principe alleen toegelicht, indien zich bijzonderheden voordoen.

Huis der Koningin

I HUIS DER KONINGIN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

Staten-Generaal

IIA STATEN-GENERAAL: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IIA STATEN-GENERAAL: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Diversen (Beleidsmatige mutaties)

De post diversen wordt in 2009 voor 2,5 mln. verklaard doordat wegens vertraging in de uitvoering middelen voor ICT projecten niet geheel in 2007 tot besteding zijn gekomen. Deze uitgaven worden voorzien in 2009. De hogere uitgaven onder deze post worden vanaf 2011 verklaard doordat er vanaf 2011 structureel middelen aan de begroting zijn toegevoegd voor ICT van de Tweede Kamer.

Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINETTEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IIB OVERIGE HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINETTEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Diversen (Beleidsmatige mutaties)

De hogere uitgaven onder de post diversen in 2008 worden deels verklaard doordat er vertraging is opgetreden in de nieuwbouw voor de Raad van State. Hiertoe is 4 mln. niet tot besteding gekomen in 2007. In 2008 zijn deze middelen aan de begroting van de Raad van State toegevoegd. Daarnaast is de verwachting dat ook de gereserveerde middelen voor 2010 voor deze nieuwbouw niet in dat jaar tot besteding zullen komen. Daarom worden deze middelen toegevoegd aan de begroting van 2011.

Algemene Zaken

III ALGEMENE ZAKEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

III ALGEMENE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Koninkrijksrelaties

IV KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IV KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Financiering tekorten BES-eilanden

Er is afgesproken dat de BES-eilanden voor de periode 2008–2010 een tekort op de begroting mogen hebben van cumulatief 21 mln.. Deze toegestane tekorten worden door Nederland gefinancierd. Een deel van dit geld (5 mln.) zal worden ingezet voor versterking van de belastingdienst op de BES-eilanden. Extra inspanning van de Belastingdienst zal ertoe moeten leiden dat 5 mln. aan belastingachterstanden alsnog wordt geïnd. Per saldo zal Nederland dus 16 mln. bijdragen aan de financiering van de tekorten. Vanaf 2011 dienen de begrotingen sluitend te zijn.

Organisatiekosten transitieproces

Vertraging in het proces van staatkundige vernieuwingen leidt ertoe dat langere instandhouding is vereist van de projectorganisatie Koninkrijksrelaties, de ondersteuning van de Kabinetten en het College Financieel Toezicht.

Schuldsanering Aruba (Aruba-deal)

Aangezien Aruba niet aan de voorwaarde van begrotingsevenwicht heeft voldaan, zijn de gereserveerde middelen voor schuldsanering Aruba in 2007 vrijgevallen. Conform bestaande afspraken zijn deze middelen weer toegevoegd aan de begroting 2008.

Schuldsanering Nederlandse Antillen/Curaçao

De verwachting is dat de Algemene Maatregel van Rijksbestuur (AMvRb) inzake tijdelijk Financieel Toezicht eind dit jaar in werking treedt, en dat later dit jaar het financieel toezicht zal worden gestart. In dat geval zal er worden begonnen met het voldoen van rente- en aflossingsverplichtingen door Nederland ten behoeve van het Land Nederlandse Antillen en Curaçao.

Sociaal Economisch Initiatief (SEI) Curaçao

Nu Curaçao zich heeft aangesloten bij het transitieproces, is ook hun aandeel uit de SEI middelen beschikbaar gesteld. De middelen voor het SEI zijn bedoeld als investeringsimpuls voor de eilanden om met ingang van de nieuwe staatkundige verhoudingen een gezonde financiële en economische startpositie te creëren.

Verbetering gevangeniswezen (Eindejaarsmarge)

Naar aanleiding van een recent onderzoek van het VN Commitee Against Torture (CAT) is duidelijk geworden dat de situatie binnen het gevangeniswezen op de Nederlandse Antillen niet volledig aan de internationale eisen voldoet. Hoewel het gevangeniswezen in eerste aanleg een verantwoordelijkheid van de Nederlandse Antillen zelf is, is besloten om bijstand te verlenen. Hiertoe is via de eindejaarsmarge een bedrag van 9,1 mln. meegenomen naar 2008.

Voorbereiding statuswijziging BES-eilanden

De integratie van de BES-eilanden in het Nederlandse staatsbestel vergt voorbereidende werkzaamheden. Voor deze werkzaamheden zijn in 2009 en 2010 extra middelen gereserveerd. Deze middelen zijn onder andere bestemd voor verbeteringen in het onderwijs, investeringen in zorgvoorzieningen en rechtszekerheid. Verder wordt in 2009 gestart met de voorbereiding van een uitvoeringskantoor voor alle toekomstige rijkstaken op de BES-eilanden.

Diversen

De post diversen wordt verklaard door een structurele verlaging met 4 mln. van de samenwerkingsmiddelen. Gebleken is dat de samenwerkingsmiddelen structureel niet volledig tot besteding komen. Daarnaast is de Nederlandse bijdrage aan het Solidariteitsfonds in 2009, 2010 en 2011 met 4 mln. verlaagd als gevolg van continuering van de Arubaanse bijdrage.

Buitenlandse Zaken

V BUITENLANDSE ZAKEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

V BUITENLANDSE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Relatie begroting Buitenlandse Zaken en de Homogene groep internationale samenwerking (HGIS)

Er zijn twee soorten uitgaven op de begroting van Buitenlandse Zaken: HGIS en niet-HGIS. Niet-HGIS uitgaven zijn de afdrachten aan de Europese Unie. HGIS-uitgaven zijn alle andere buitenlanduitgaven. De HGIS-uitgaven staan op diverse begrotingen en worden elders toegelicht; hier wordt alleen ontwikkeling van de EU-afdrachten belicht.

EU-afdrachten

Een terugbetaling aan Nederland door de EU die voorzien was voor 2007, vindt plaats in 2008. Dit leidt tot een kasmeevaller van 273 mln. in 2008. De rest van de meevaller wordt veroorzaakt doordat de EU op basis van de finale begroting in 2008 minder gaat uitgeven dan waarmee rekening was gehouden.

Perceptiekostenvergoedingen

Perceptiekostenvergoedingen zijn vergoedingen die Nederland ontvangt voor het innen van landbouwheffingen en invoerrechten. De vergoeding bedraagt 25% van de geïnde middelen. Door hogere invoerrechten, stijgt de perceptiekostenvergoeding.

Justitie

VI JUSTITIE: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

VI JUSTITIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Aanvulling negatief eigen vermogen IND

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) heeft het jaar 2007 afgesloten met een negatief eigen vermogen (EV). Het negatieve EV wordt veroorzaakt doordat de productiekosten van de IND hoger zijn dan de kostprijzen waartegen de IND wordt bekostigd. Door een bijdrage van 25 mln. wordt het negatieve eigen vermogen van de IND opgeheven.

Daling capaciteitsbehoefte gevangeniswezen

De nieuwste prognoses wijzen op een lagere behoefte aan de groei van de celcapaciteit voor de komende jaren. Het aantal cellen hoeft met circa 1000 plekken minder te groeien dan eerder werd verwacht. De middelen die hiervoor beschikbaar waren gesteld, zijn elders voor justitieproblematiek ingezet. Bij de dalende groei van de celcapaciteit is rekening gehouden met enige frictiecapaciteit die, indien nodig, snel in gebruik kan worden genomen.

Daling capaciteitsbehoefte Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI’s) (strafrechtelijke instellingen)

Op basis van de nieuwe ramingen voor de benodigde capaciteit in de Justitiële Jeugdinrichtingen, is de capaciteit voor strafrechtelijke jeugdigen verlaagd met 265 plekken.

Hogere instroom asiel

Voor 2008 en 2009 wordt een hogere asielinstroom verwacht (van 10 500 naar 16 000). Dit leidt vooral tot hogere kosten in de opvang (COA) maar ook elders in de asielprocedure (o.a. IND, vreemdelingenkamers en rechtsbijstand). Verder is voor 2008 de TNV capaciteit (tijdelijke noodvoorziening) uitgebreid van 900 naar circa 1700 plekken.

Hogere kosten IND

De productiekosten van de IND zijn hoger dan de kostprijzen waartegen de IND wordt bekostigd. Oorzaak is dat de IND voornamelijk meer tijd nodig heeft voor de behandeling van aanvragen dan was voorzien bij het vaststellen van de kostprijzen. De kostprijzen IND zullen dit jaar worden herijkt.

Vertraging capaciteitsuitbreiding TBS-instellingen

In 2008 zal het beschikbare aantal nieuwe TBS-plaatsen achterblijven bij de aanvankelijke planning. Het lagere aantal nieuwe plaatsen wordt mede veroorzaakt door bouwvertragingen vanwege aangescherpte brandveiligheidseisen. Hierdoor komt een aantal projecten, in tegenstelling tot de eerdere ramingen, pas in 2009 gereed. De capaciteit wordt voor het jaar 2008 neerwaarts bijgesteld met 100 plaatsen.

Activering NoorderWint

De financieringswijze voor ICT project NoorderWint is gewijzigd. De oorspronkelijke investeringen zijn omgezet in een lening met ingang van 2008. Om de exploitatielasten te kunnen dekken (als gevolg van afschrijvings- en rentekosten) is de begroting in de volgende jaren verhoogd met het bedrag van de lening.

Dekking leges IND

Eerder geplande legesverhogingen zullen geen doorgang vinden. Hierdoor ontstaat een tekort, dat binnen de begroting wordt gedekt.

Doorberekenen van administratiekosten in boetes (Motie-Van Geel)

Vanaf 2009 worden de administratiekosten voor boetes doorberekend aan de gesanctioneerden. Dit naar aanleiding van de «Motie-Van Geel» die de Tweede Kamer heeft aangenomen.

Forensische zorg

Met ingang van 2008 is de verantwoordelijkheid voor de bekostiging van de forensische zorg overgegaan van het AFBZ (Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten) naar Justitie. In deze sector is al jaren sprake van een sterke groei. Via de beschikbaar gestelde middelen wordt de verwachte groei gefinancierd.

Inspectierapporten JJI’s

Binnen de Justitiebegroting zijn middelen vrijgemaakt voor verbetermaatregelen binnen de Justitiële Jeugdinrichtingen (JJI’s). Dit als reactie op de inspectierapporten JJI’s. Deze middelen worden ingezet voor onder andere het verkleinen van de groepsgrootte en de scholing van personeel.

Jeugdcriminaliteit

De aanpak van de jeugdcriminaliteit maakt deel uit van de maatregelen van het project «Veiligheid begint bij Voorkomen». Om zo snel mogelijk tot een effectieve aanpak te kunnen komen, worden aanvullende middelen ingezet. Doel is onder andere om te komen tot extra gedragsbeïnvloedende maatregelen die de rechter kan opleggen om jongeren weer op het rechte pad te krijgen.

Raad voor de Kinderbescherming

Ter dekking van een hogere instroomprognose bij het aantal basisonderzoeken en taakstraffen, zijn er extra middelen vrijgemaakt voor de Raad voor de Kinderbescherming. De verwachte groei zet meerjarig door. De extra middelen zijn bedoeld om te voorkomen dat er wachtlijsten ontstaan.

Rechtsbijstand

De bezuiniging uit het Coalitieakkoord op de rechtsbijstand is incidenteel voor 15 mln. verlaagd in 2008.

Tranche 2009 t.b.v. beleid pijler 5

Voor beleidsmaatregelen die voortvloeien uit het Coalitieakkoord komt vanaf 2009 extra geld beschikbaar. De middelen zijn o.a. bestemd voor de aanpak van cybercrime, financieel-economische criminaliteit, georganiseerde misdaad en een intensivering van het toezicht door de reclassering.

Uitstapprogramma prostituees

Naar aanleiding van het amendement Anker (31 474 VI, nr. 7) heeft de Tweede Kamer budget beschikbaar gesteld voor de totstandkoming van uitstapprogramma’s voor prostituees die een nieuwe loopbaan nastreven.

Diversen

Deze diversenpost bestaat uit verschillende (kleine) mutaties. Voor een reeks oplopend tot bijna 15 mln. betreft het een ophoging van het budget voor schadeloosstellingen (o.a. voor onterechte detentie, maar ook schade veroorzaakt door bijvoorbeeld de politie als onderdeel van de opsporing). Daarnaast wordt er o.a. geld vrijgemaakt om persoonswisselingen en identiteitsfraude in gevangenissen tegen te gaan en is er geld vrijgemaakt voor extra taakstraffen voor volwassenen en de jeugdreclassering.

Boeten en Transacties

Het aantal boeten en transacties stijgt uit boven de raming in de begroting. Via deze mutatie wordt de raming op peil gebracht van de meest actuele verwachting.

Indexatie Boeten en Transacties

De boeten en transacties worden volgens reguliere systematiek iedere twee jaar geïndexeerd. Via deze mutatie wordt de toekomstige indexatie in de begroting verwerkt.

ODA toerekening asiel

Door een hogere asielinstroom in 2008 en 2009 vallen ook de kosten voor eerstejaars asielopvang die aan ODA worden toegerekend hoger uit. De ODA toerekening valt meerjarig licht hoger uit door de loon- en prijsindexering van de opvangkosten en een verhoging van de component onderwijs in de opvangkosten.

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

VII BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Bestuurskosten

De oorspronkelijk beoogde invulling van de taakstelling op de bestuurskosten ad 90 mln. vanaf 2011 blijkt niet in volle omvang haalbaar en wordt met 49,1 mln. verlaagd. De maatregel «efficiencywinst SiSa (Single information, Single audit)» ad. 11,2 mln. gaat in vanaf 2009 (zie ook Gemeentefonds). Op dit moment wordt onderzocht op welke wijze het restant van de taakstelling ad 29,7 mln. kan worden ingevuld.

CAO politie

Om de kosten van de incidentele vergoedingen in de politie CAO in 2008 en 2009 te financieren is een intertemporele compensatie van 150 mln. noodzakelijk. Compensatie vindt plaats in de jaren 2010 t/m 2014.

CAO politie (ejm)

Van de eindejaarsmarge wordt 22,4 mln. incidenteel ingezet om een deel van de CAO politie te bekostigen.

Financiering GBO.overheid

Voor de exploitatie- en beheerkosten van generieke basisvoorzieningen die op dit moment bij GBO.overheid in beheer zijn (Digid, ODP, OTP, PKI, forum standaardisatie en Govcert) is 33,4 mln. nodig in 2008. Structurele dekking wordt voor de helft gevonden binnen de begroting van BZK en voor de helft binnen de begroting van Financiën (zie diversen technische mutaties).

Investeringsimpuls e-overheid

In 2008 en 2009 wordt cumulatief 24,6 mln. ingezet voor investeringen in de gemeenschappelijke machtigingsvoorziening (GMV), het overheidsdienstenplatform (ODP), de registratie niet-ingezetenen (RNI) en de persoonlijke internet pagina (PIP).

Reisdocumenten

De aanbesteding van het project Biometrie (bouw en implementatie van aanvraagstations voor het reisdocumentenprogramma) was voorzien in 2007. Door een uitspraak van de voorzieningenrechter is de aanbesteding vertraagd. De gereserveerde middelen zijn naar 2008 (26,5 mln.) en 2009 (6,0 mln.) doorgeschoven.

Diversen (beleidsmatige mutaties)

Deze post diversen wordt ondermeer verklaard door een intensivering van het programma i-teams van 7,2 mln. I-teams helpen gemeenten bij het implementeren van de bouwstenen van de e-overheid.

Verder is er in 2008 en 2009 7,5 mln. aan de begroting van BZK toegevoegd voor de bestrijding van zware criminaliteit (Motie-Van Geel). Deze middelen zullen worden ingezet ter versterking van het programma «Veiligheid begint bij Voorkomen». Tevens wordt er 7 mln. toegevoegd voor het afsluiten van convenanten met de veiligheidsregio’s en 14,6 mln. voor het compenseren van de stijging in de ziektekostenpremies van politiepersoneel.

Diversen (technische mutaties)

Voor exploitatie- en beheerkosten van generieke basisvoorzieningen die op dit moment bij GBO.overheid in beheer zijn is 33,4 mln. nodig in 2008. Structurele dekking wordt voor de helft gevonden binnen de begroting van Financiën (9B) (zie Financiering GBO.overheid). Daarnaast wordt de post diversen voor 11,9 mln. verklaard door de overheveling van middelen voor de centrale exploitatiekosten C2000 van de begrotingen van Defensie en VWS en voor 10 mln. door de prijsbijstelling.

Bestuursakkoord bijdrage niet-Randstad provincies en Bestuursakkoord projecten Randstad

Als gevolg van het in 2008 gesloten bestuursakkoord tussen Rijk en provincies is afgesproken dat de niet-Randstadprovincies een bijdrage aan de kabinetsdoelstellingen leveren van 390 mln. via de begroting van BZK. Daarnaast leveren de Randstadprovincies een bijdrage van 210 mln. aan projecten van Randstad Urgent. Dit wordt deels budgettair verwerkt op de begroting van Verkeer en Waterstaat. Omdat budgettaire besluitvorming over de projecten Hollandse Waterlinie en Haarlemmermeer nog niet is afgerond, worden de bijdragen aan deze projecten voorlopig aan het ministerie van BZK overgemaakt (zie Provinciefonds).

Diversen (ontvangsten en uitgavenkant)

De post diversen wordt o.a. verklaard door ontvangsten voor dienstverlening van de Werkmaatschappij en P-Direkt. Daarnaast wordt deze post verklaard door de ontvangsten als gevolg van de betalingen van waterschappen voor de WOZ-kostenregeling. Deze middelen worden via de begroting van BZK overgeheveld naar het Gemeentefonds.

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Kinderopvang: autonome ontwikkeling

Voor de toekomst wordt zonder nadere maatregelen een aanzienlijke stijging van de uitgaven voor kinderopvang voorzien. De overschrijding voor 2008 valt op basis van de realisatiegegevens naar verwachting hoger uit. Het kabinet heeft een pakket aan maatregelen samengesteld om de groei van de kinderopvangregeling te beheersen en de overschrijding te dekken. Verderop wordt nader ingegaan op deze maatregelen.

Kinderopvang: inzet meevaller studiefinanciering

Ter dekking van de overschrijding in 2008 binnen de kinderopvang, wordt er een eenmalige meevaller ingezet vanuit het studiefinancieringsbeleid ad 53 mln., waarvan 43 mln. aan de uitgavenkant en 10 mln. aan de ontvangstenkant.

Leerlingen- en studentenaantallen

Als gevolg van demografische ontwikkelingen zijn de ramingen opwaarts bijgesteld. De stijging van de leerlingaantallen doet zich met name voor binnen het primair en voortgezet onderwijs. In het voortgezet onderwijs nemen de kosten daarnaast toe doordat meer kinderen dan vorig jaar geraamd kiezen voor het havo/vwo in plaats van het vmbo en doordat de verwachte deelname aan het leerweg ondersteunend onderwijs sterker stijgt dan vorig jaar gedacht. Het middelbaar beroepsonderwijs laat een lagere raming voor de bol (beroepsopleidende leerweg) zien en een hogere raming voor de bbl (beroepsbegeleidende leerweg). De hbo-raming is lager dan vorig jaar vooral door de lagere telling in de uitgangssituatie. Bij het wetenschappelijk onderwijs zien we de omgekeerde beweging: een hogere raming door een hogere telling.

Verlenging leerplicht

In het kader van de verlenging van de leerplicht is het macrobudget voor het MBO enkele jaren geleden opgehoogd. Omdat de effecten hiervan zich nog niet volledig hebben voorgedaan, zijn in het jaar 2008 incidenteel minder middelen noodzakelijk voor de opvang van langer studerende jongeren. Deze middelen worden ingezet voor het opvangen van de toename van leerling- en studentenaantallen.

Eindejaarsmarge

OCW ontvangt ruim 190 mln. aan overgehevelde middelen van 2007 naar 2008 (eindejaarsmarge). Het overgrote deel daarvan wordt ingezet voor overlopende verplichtingen; het restant (57 mln.) wordt aangewend voor de huidige begrotingsproblematiek.

Enveloppe cultuur en monumenten

De enveloppemiddelen worden onder andere ingezet voor beleidsprioriteiten zoals cultuurparticipatie, Mooier Nederland en versterking van de sector.

Enveloppe innovatie, kennis en onderzoek

Het kabinet investeert in wetenschappelijk onderzoek, onder meer door inzet van extra middelen voor grote infrastructurele onderzoeksvoorzieningen. Verder komen er additionele middelen vrij voor persoonsgerichte subsidie van vrouwelijke hoogleraren.

Enveloppe kinderopvang

Grotendeels worden de met deze enveloppe gemoeide middelen ingezet om de autonome groei op te vangen. Daarnaast zet dit kabinet in op kwaliteitsverbetering van peuterspeelzalen, onder meer door landelijk toezicht en de invoering van kwaliteitseisen.

Enveloppe onderwijs

Dit kabinet zet in op kwaliteitsverbetering van het onderwijs. Zo worden extra middelen voor 2009 uitgetrokken om het vroegtijdig schoolverlaten aan te pakken. Andere beleidsinitiatieven waarnaar extra middelen vloeien, zijn de maatschappelijke stage en passend onderwijs voor zorgleerlingen.

Fusieprikkels

Bij het Coalitieakkoord is een bezuiniging ingeboekt voor het wegnemen van fusieprikkels in het voortgezet onderwijs. Met de motie-Van Geel is van deze bezuiniging afgezien. De met de maatregel gemoeide middelen worden nu weer toegevoegd aan de OCW-begroting.

Intertemporele compensatie WTOS

Het gaat hier om een budgetverhoging in 2008 van 40 mln., nodig om de wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) voor het schooljaar 2008/2009 te financieren in 2008. Als gevolg daarvan is het budget in 2009 met 40 mln. neerwaarts bijgesteld. Deze mutatie moet in verband worden gebracht met de invoering van de gratis schoolboeken. Om voorfinanciering van schoolboeken door ouders te voorkomen, is besloten om de WTOS voor 2008/2009 in augustus volledig uit te keren.

Kinderopvang: beleidsmaatregelen

Het pakket maatregelen is erop gericht om het kinderopvangstelsel voor de langere termijn financieel houdbaar te maken en om ongewenste neveneffecten zoals misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Met het pakket kan de kinderopvang op een beheerste manier doorgroeien.

De maatregelen bestaan onder meer uit een verhoging van de eigen bijdrage van ouders per 1 januari 2009, wijzigingen binnen de gastouderopvang en maatregelen in de maximum-uurprijzen voor de kinderopvangtoeslag. Daarnaast zijn er uit de enveloppe kinderopvang, uit de algemene middelen en binnen de OCW begroting middelen gevonden om de groei aan uitgaven te dekken.

Leerkracht van Nederland

Deze mutaties betreffen enerzijds de technische uitwerking van het in het najaar vastgestelde «Actieplan Leerkracht van Nederland» en het onderhandelingsakkoord dat daarover met werkgevers en werknemers is gesloten. Daarnaast worden enveloppemiddelen voor 2009 ingezet voor dit actieplan.

Rekenen en taal

Naar aanleiding van het rapport van de expertgroep «Doorlopende leerlijnen taal en rekenen» wordt extra geïnvesteerd om de leerprestaties op het gebied van taal en rekenen aantoonbaar te verbeteren.

Schoolboeken

De motie-Slob vraagt om volledige invoering van «gratis schoolboeken» voor het schooljaar 2008/2009 in plaats van het schooljaar 2009/2010, zoals voorzien in de begroting. Als gevolg daarvan worden middelen naar voren gehaald.

Teldatum MBO

Door dit kabinet werd per 2008 binnen het MBO een tweede teldatum geïntroduceerd. Als gevolg daarvan is een besparing ingeboekt onder de veronderstelling dat op de nieuwe teldatum minder leerlingen staan ingeschreven. Nu blijkt deze daling lager uit te vallen. Dit leidt tot een besparingsverlies, waardoor compensatie nodig is. Middels deze mutatie wordt daaraan gehoor gegeven.

Verwerken achterstanden restauratie monumenten

Bij behandeling van de voorjaarsnota is een amendement ingediend. Dit amendement strekt ertoe om een eenmalige impuls te geven bij het wegwerken van achterstanden in restauratie van monumenten.

Werkleerrecht

De middelen voor het werkleerrecht zijn overgeheveld naar de begroting van OCW.

FES beroepsonderwijs in bedrijf

FES-middelen zijn vrijgemaakt voor het project «Beroepsonderwijs in bedrijf». Deze middelen worden ingezet voor onder andere docentstages in het bedrijfsleven, EVC (elders verworven competenties)-procedures en lesmateriaal in het kader van competentiegericht onderwijs.

Bijstelling autonome raming studiefinancieringsbeleid

Naar aanleiding van de realisatiegegevens over 2007 en de eerste resultaten van de uitgaven in januari 2008 is de raming voor de uitgaven aan rentedragende leningen opwaarts bijgesteld.

Technische mutaties/werkgeversbijdrage kinderopvang (ontvangsten)

De werkgeversbijdrage kinderopvang betreft de meerjarige technische verwerking van in de zomer 2007 vastgestelde werkgeversbijdrage voor de kinderopvang.

Nationale Schuld

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IXA NATIONALE SCHULD (TRANSACTIEBASIS): NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Rentelasten kasbeheer

De rentelasten kasbeheer worden bijgesteld naar aanleiding van gewijzigde inzichten ten aanzien van de korte en lange rente.

AOW-spaarfonds

De overheveling naar het AOW spaarfonds wordt aangepast wegens de gewijzigde inzichten in de renteontwikkeling.

Leningen kasbeheer

Gewijzigde inzichten in het leengedrag van RWT’s (Rechtspersonen met een wettelijke taak) leiden tot een aanpassing van de voorziene uitgaven en ontvangsten leningen kasbeheer.

Mutaties rekening courant/Rente sociale fondsen

De inleg van de sociale fondsen is gewijzigd als gevolg van (onder meer) mutaties in de premieontvangsten en de premiegefinancierde uitgaven. Hierdoor verandert ook de rentevergoeding over de inleg.

Rente FES

Vanaf 2008 is conform de afspraken in het Coalitieakkoord sprake van een vaste FES-voeding waarbij de voeding uit gasbaten bij begrotingswet wordt vastgesteld. Door deze manier van vaststellen van de gasbatenvoeding van het fonds is de FES-voeding uit rentebaten niet meer relevant en is derhalve komen te vervallen.

Wijziging geldmarktberoep en rente

De geraamde rentelasten over de vlottende schuld worden bijgesteld als gevolg van de aanpassing van de korte rente.

Wijziging kapitaalmarktberoep en rente

Gewijzigde inzichten in de ontwikkeling van het tekort alsmede gewijzigde inzichten in de ontwikkeling van de lange rente leiden tot aanpassingen in de rentebaten en -lasten.

Financiën

IXB FINANCIEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

IXB FINANCIEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Belastingdienst Toeslagen en Belastingtelefoon

De komende jaren investeert de Belastingdienst in haar ICT-systeem voor de uitvoering van de Toeslagen. Verder wordt de Belastingtelefoon voorzien van een toekomstbestendige infrastructuur.

Correctie extrapolatie

In 2012 wordt een bedrag van 75 mln. gecorrigeerd. Dit bedrag was ten onrechte doorgetrokken van 2011 naar 2012 (extrapolatie).

Fiscale wetsvoorstellen

De Belastingdienst heeft extra kosten in verband met de uitvoering van het Belastingplan 2008 en het pakket Overige Fiscale Maatregelen. Het gaat onder andere om de invoering van de verpakkingsbelasting en de vliegbelasting.

GBO.overheid

De kosten voor beheer van generieke basisvoorzieningen die bij GBO.overheid in beheer zijn, worden voor 50 procent gedekt binnen de begroting van BZK en voor 50 procent binnen de begroting van Financiën.

WOZ-overheveling

De rijksbijdrage voor de kosten van de uitvoering van de Wet Onroerende Zaken wordt vanaf 2009 overgeheveld naar het Gemeentefonds.

Dividend Staatsdeelnemingen

De dividendraming van onder andere de Staatsdeelnemingen NS en Schiphol is verhoogd.

Exportkredietverzekeringen (EKV)

Vervroegde terugbetaling door Gabon en Angola leidt tot meevallende provenuontvangsten EKV.

Heffings- en invorderingsrente

Voor de verdeling van de heffings- en invorderingsrente tussen belastingen (IXB) en premies (sociale fondsen) wordt een verdeelsleutel gebruikt. Op basis daarvan zal naar verwachting een groter deel van de rente aan IXB worden toebedeeld. Daarnaast treedt, als gevolg van de hogere rentetarieven, ook een autonome stijging op. Dit betekent een ophoging van de reeks voor zowel de uitgaven (300 mln) als de ontvangsten (200 mln), vooralsnog alleen in 2008, 2009 en 2010.

Ontvangsten Domeinen

De meevaller bij Domeinen wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere zanden huuropbrengsten.

Verkoop landbouwgronden

Gewijzigde inzichten over verkopen van landbouwgronden in de IJsselmeerpolders leiden tot een aanpassing in het ontvangstenpatroon van Domeinen.

Winstafdracht DNB

De gestegen rente leidt in eerste instantie tot kapitaalverliezen (2008), maar vervolgens juist tot hogere renteopbrengsten en daarmee meerjarig tot een hogere winstafdracht.

Boetebeleid: naar high trust

Financiën draagt bij aan de in het Coalitieakkoord opgenomen reeks betreffende het boetebeleid (high-trust).

Holland Casino

In verband met de wijziging van de kansspelbelasting en de invoering van het horecarookverbod houdt Holland Casino rekening met minder omzet. Hierdoor wordt de verwachte afdracht naar beneden bijgesteld. Meerjarig vindt een technische correctie plaats.

Superdividend Schiphol

Schiphol keert dit jaar superdividend uit aan haar aandeelhouders (de Staat en de gemeenten Amsterdam en Rotterdam).

Vliegveld Twente

Bij de ontwikkeling van Vliegveld Twente door het Gemeenschappelijk ontwikkelbedrijf (GOB) worden de komende jaren kosten gemaakt. Deze zijn opgenomen aan de uitgavenkant van de begroting van Financiën onder «Diversen». Op dit moment wordt voorzien dat het vliegveld na de interim-fase (die eindigt in 2011) tot een opbrengst zal leiden.

Defensie

X DEFENSIE: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

X DEFENSIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Alexanderkazerne

Voor het Internationaal Strafhof wordt nieuwbouw gerealiseerd op het terrein van de Alexanderkazerne. Defensie heeft vanuit de HGIS een compensatie van 42 mln. ontvangen om de door Defensie op de Alexanderkazerne gehuisveste functies elders onder te brengen.

Algemeen Goederen Bedrijf

De voorraadniveaus bij het Algemeen Goederen bedrijf worden in het kader van de inzetbaarheid van de krijgsmacht aangevuld.

Bos-gelden missie Afghanistan

In het licht van de verlenging van de missie in Afghanistan is in 2010 en in 2011 50 mln. toegevoegd aan de Defensiebegroting (TK 2007–2008, 27 925, nr. 279).

Brandstof en Energie

Binnen de Defensiebegroting worden extra middelen vrijgemaakt ter compensatie van de gestegen brandstof- en energieprijzen.

Correctie IV-budget

Dit betreft een budgettaire correctie, zodat uitgaven betreffende informatievoorziening (IV) per werkplek goed aansluiten bij de gemaakte kosten per organisatieonderdeel.

Dollarregeling

Door de gunstige ontwikkeling van de dollarkoers treden bij Defensie budgettaire voordelen op. Conform de regeling dollarcompensatie valt een deel van deze voordelen vrij.

Eindejaarsmarge Defensie 2007

In 2007 heeft Defensie zijn budget overschreden, deze overschrijding wordt in 2008 gecompenseerd.

Herijking Wachtgelden en Sociaal Beleidskader

Er wordt minder aanspraak gedaan op wachtgelden en het Sociaal Beleidskader. De meerjarenraming is daarom naar beneden bijgesteld.

Herschikking artikelen

Deze post betreft een groot aantal herschikkingen tussen verschillende artikelonderdelen. Deze herschikkingen vloeien onder meer voort uit de maatregelen aangekondigd in het Defensieplan 2009–2018 en het Defensie Investeringsplan.

Kleding- en Persoonsgebonden Uitrustingsbedrijf

De voorraadniveaus bij het Kleding- en Persoonsgebonden Uitrustingsbedrijf worden in het kader van de inzetbaarheid van de krijgsmacht aangevuld.

Maatregelen Commissie Staal

Het betreft hier de budgettaire fasering van de in te voeren personele maatregelen naar aanleiding van de Commissie Staal.

Motie-Van Geel c.s.

Er zijn extra middelen aan de Defensiebegroting toegevoegd vanwege de noodzakelijke vroegtijdige vervanging van materieel dat wordt ingezet tijdens de operatie ISAF Stage III (TK 2007–2008, 31 200 X, nr. 43).

Munitiebedrijf

De voorraadniveaus bij het Munitiebedrijf worden in het kader van de inzetbaarheid van de krijgsmacht aangevuld.

Operationele gereedstelling

Om de nadelige effecten vanwege de missie in Afghanistan op de gereedheid van niet-uitgezonden eenheden te ondervangen wordt twee keer 30 mln. aan de Defensiebegroting toegevoegd.

Verkoopopbrengsten

Het betreft hier de verkoopopbrengsten vanwege de verkoop van Leopard-2 tanks, Pantserhouwitsers en F-16 jachtvliegtuigen, zoals voorzien in de nota Wereldwijd Dienstbaar (TK 2007–2008, 31 243, nr. 1).

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer

XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XI VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Akkoord Transportsector

Het kabinet trekt in de periode 2009 tot en met 2011 in totaal (cumulatief) ongeveer 62 mln. extra uit voor een aantal vergroeningsmaatregelen, toegesneden op de transportsector. Het betreft stimuleringsmaatregelen voor Euro-5, EEV (milieuvriendelijker gemaakt voertuig) en affabriek roetfilters in bestelauto’s. Dit laatste mede met het oog op de totstandkoming van het fijnstofconvenant bestelauto’s, ingaande 1 januari 2009.

Basisregistraties

VROM werkt aan de totstandkoming van de basisregistraties Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Topografie en Grootschalige Basiskaart Nederland (GBKN). Deze basisregistraties maken onderdeel uit van het stelsel van basisregistraties dat overheidsbreed wordt opgesteld om enerzijds de regeldruk van en de dienstverlening aan burgers te verbeteren en anderzijds een efficiënte en effectieve overheid te bewerkstelligen.

Knelpuntenreserve prijsbijstelling

Departementen die aanlopen tegen onoverkomelijke problemen als gevolg van het niet uitkeren van de prijsbijstelling, tranche 2008, hebben een beroep kunnen doen op de zogenaamde «knelpuntenreserve». Een deel van deze knelpuntenreserve komt ten goede aan de begroting van VROM.

Schadevergoeding Yara in Sluiskil

Een schadevergoeding wordt toegekend aan Yara in Sluiskil (meststoffen, industriële gassen en chemicaliën) in verband met beëindiging van ammoniaktransporten. De betaling heeft plaatsgevonden in 2007, waarvoor budget uit 2009 en 2010 naar 2007 is overgeheveld.

FES Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)

In 2007 zijn enkele BIRK projecten vertraagd. De niet-bestede middelen uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) worden in latere jaren weer aan de VROM-begroting toegevoegd. De grootste vertragingen doen zich voor op het project Zuidas-Amsterdam en het project Rotterdam Zuidplein.

FES Nieuwe Sleutelprojecten (NSP)

In 2007 zijn enkele Nationale Sleutelprojecten vertraagd. De niet-bestede middelen uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) worden weer toegevoegd aan de budgetten in 2008. De grootste vertragingen doen zich voor op het project Zuidas-Amsterdam en het project Utrecht.

Diversen

Dit betreft onder andere de loonbijstellingsuitkering.

Wonen, Wijken en Integratie

XVIII WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XVIII WONEN, WIJKEN EN INTEGRATIE: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

BEW-plus regeling

Er is extra geld nodig voor de uitvoering van de Wet Bevordering eigenwoningbezit, omdat in 2008 tot nog toe meer aanvragen dan verwacht zijn ontvangen. De huidige ramingen gaan uit van circa 8 000 toekenningen per jaar.

Huurtoeslag

Bij de Voorjaarsnota zijn nieuwe ramingen voor de huurtoeslag verwerkt. Op dat moment was nog onvoldoende beleidsinformatie beschikbaar om te kunnen beoordelen of de tegenvaller een structurele doorwerking kent. Behoedzaamheidhalve is de tegenvaller destijds volledig structureel verondersteld (zie ook ontvangsten).

Budget Locatiegebonden Subsidies (BLS)

Om de specifieke problematiek op de WWI begroting op te lossen, wordt het BLS budget voor de jaren 2011–2013 verlaagd met jaarlijks 93 mln..

Als uitvloeisel van het Coalitieakkoord heeft het Kabinet besloten om voor 2008 90 mln. en 2009 545 mln. ter beschikking te stellen om tot gefaseerde afkoop van het Besluit Woninggebonden Subsidies (BWS) over te gaan. Hiermee vervallen langlopende verplichtingen aan gemeenten en wordt het aantal specifieke uitkeringen teruggebracht.

Huisvesting gehandicapten (HVG)

Als uitvloeisel van het Coalitieakkoord heeft het Kabinet besloten om in 2008 45 mln. ter beschikking te stellen om de regeling Huisvesting gehandicapten (HVG) af te kopen. Hiermee vervallen langlopende verplichtingen aan gemeenten en wordt het aantal specifieke uitkeringen teruggebracht. De afkoop leidt tot vrijval van circa 11 mln. tot 2013.

Kasschuif Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing

Om specifieke problematiek op de WWI-begroting op te lossen is besloten tot een kasschuif in de tijd bij het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV-budgetten).

Uitdeling enveloppe integratie

Het deltaplan inburgering geeft invulling aan de ambitie om het rendement van de inburgering te verbeteren door deze gedifferentieerder en op de persoon toegesneden aan te bieden.

Wijkaanpak

Ten behoeve van de wijkaanpak is ten tijde van de Voorjaarsnota 240 mln. aan rijksmiddelen beschikbaar gesteld, zodat zichtbare verbeteringen in de wijken tot stand kunnen worden gebracht.

Wijkenaanpak: bewonersinitiatieven

Voor 2008–2011 wordt jaarlijks 20 mln. budget beschikbaar gesteld voor bewonersinitiatieven bij de wijkenaanpak. Voor 2008 als gevolg van de motie-Van Geel (TK 2007–2008, 31 200, nr. 16) en voor de jaren 2009–2011 als invulling van de motie-Depla c.s. (TK 2007–2008, 31 200, nr. 26).

Diversen

Het relatief hoge bedrag in 2009 wordt veroorzaakt door een aantal samengevoegde bijstellingen. Voorbeelden zijn extra middelen voor de restauratie van de gevel van het Paleis op de Dam en het aandeel van het knelpuntenbudget prijsbijstelling dat aan de WWI begroting is toegevoegd. Daarnaast is sprake van enkele vertragingen van projecten die in 2008 niet meer tot uitbetaling komen. Deze worden in 2009 aan de begroting toegevoegd.

Brededoeluitkering Sociaal Integratie Veiligheid (BDU SIV) (uitgaven en ontvangsten)

Deze bedragen komen tot stand door hogere uitgaven voor maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en verslavingsbeleid en hogere uitgaven voor onderwijsachterstanden (voor- en vroegschoolse educatie). Hier tegenover staan hogere ontvangsten van het bijdragende departement.

Effect Bijzondere Uitkering (BU) op Huurtoeslag

Dit is een beleidsmatige mutatie die het saldo is van de besparing op de huurtoeslag vanwege de beperking van Bijzondere Uitkering en de intensivering vanwege de compensatie voor ouderen in het dossier huurtoeslag. De meevaller in de huurtoeslag wordt op deze manier dus deels weer gebruikt. De reeks is het verschil tussen de meevaller en wat weer ingezet wordt.

Diversen

De piek in diversen in 2008 wordt vooral veroorzaakt door overboekingen aan het Gemeentefonds (GF) en het Provinciefonds (PF). Deze bedragen respectievelijk 10 en 8 mln. De overboeking naar het Gemeentefonds is bedoeld voor bewonersinitiatieven in de aandachtswijken. De eenmalige overboeking naar het Provinciefonds wordt ingezet om landsbreed initiatieven te ondersteunen voor collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO), dat zich richt op het realiseren van betaalbare woningen voor groepen van bewoners.

Diversen (niet tot ijklijn behorend) (uitgaven en ontvangsten)

De post diversen komt voor het overgrote deel tot stand door een afname van het beroep op de leenfaciliteit inburgering (22 mln.). Hiertegenover staat een verlaging van de ontvangsten (op termijn), door de afname van aflossingen van leningen.

Huurtoeslag

In het voorjaar is de raming van de ontvangsten huurtoeslag herijkt om aan te sluiten bij geraamde kaspatronen.

Op dit moment kan daarnaast op basis van realisatiecijfers van het definitief toekennen van huurtoeslagen 2006 worden gesteld dat niet de hele in het voorjaar geboekte tegenvaller in de huurtoeslag structureel doorwerkt. Een deel van de over 2006 toegekende toeslagen wordt uiteindelijk teruggevorderd. Dit leidt tot een meevaller van ongeveer 70 mln. ten opzichte van de eerder verwerkte tegenvallers.

Wetsvoorstel interim-wet betaalbaarheidsheffing

De minister voor Wonen, Wijken en Integratie heeft het wetsvoorstel interim-wet betaalbaarheidsheffing ingetrokken bij brief van 6 juni 2008 (EK 30 410, H).

Verkeer en Waterstaat

XII VERKEER EN WATERSTAAT: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XII VERKEER EN WATERSTAAT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Beroep op de eindejaarsmarge

De in 2007 niet tot betaling gekomen middelen op de V&W-begroting uit 2007 schuiven door naar het jaar 2008.

Bestuursakkoord Rijk-Provincies

In het bestuursakkoord tussen Rijk en Provincies zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop provincies een bijdrage leveren aan de kabinetsdoelstellingen. Noord-Holland levert een bijdrage van 25 mln. aan het project A6-A9, Zuid-Holland levert een bijdrage van 27 mln. voor het project flessenhals A12 en Flevoland levert een bijdrage van 9 mln. aan het project openbaar vervoer Schiphol–Amsterdam–Almere–Lelystad (OVSAAL).De rijksbijdragen, die voor deze projecten in de VenW begroting waren geraamd, worden met de bedragen van de provinciale bijdragen verlaagd. Totaal gaat het om 61 mln..

Diverse kasschuiven Infrastructuurfonds

De kasbehoefte van infrastructurele projecten wordt aangepast naar actuele inzichten. Hierdoor neemt de totale begroting van het Infrastructuurfonds in 2008 in grootte af. Dit wordt gecompenseerd met een groei van deze begroting in de jaren 2009 en 2010 met een bedrag van gelijke grootte.

Geluidsisolatie schiphol (GIS)

De in 2007 niet tot betaling gekomen GIS-middelen worden doorgeschoven naar latere jaren. Tevens is het uitgavenpatroon voor het jaar 2008 en later aangepast. Deze kasschuif is het gevolg van nieuwe ramingen van de kasbehoefte over de jaren 2008–2016.

Voordelig saldo infrastructuurfonds 2007

Dit betreft een technische mutatie in verband met het toevoegen van voordelig saldo van het Infrastructuurfonds. Deze mutatie wordt tegengeboekt met het voordelig saldo binnen het Infrafonds (zie verticale toelichting Infrastructuurfonds) en is daarom budgettair neutraal in 2008. De resterende middelen van 2007 (het voordelig saldo) van het Infrastructuurfonds worden door middel van kasschuiven over de jaren 2015–2020 verdeeld.

DBFM-reeks 2^de Coentunnel

De conversie van de 2^de Coentunnel naar een DBFM-constructie heeft een wijziging van het kasritme tot gevolg.

Economische Zaken

XIII ECONOMISCHE ZAKEN: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XIII ECONOMISCHE ZAKEN: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Aanpassing kasraming CO₂-reductieplan

In het verleden aangegane verplichtingen voor het CO₂-reductieplan komen langzamer tot uitbetaling dan aanvankelijk verwacht. De raming wordt middels deze mutatie aangepast.

Innovatiekredieten

In het Beleidsprogramma zijn extra middelen uitgetrokken voor Innovatiekredieten. Deze middelen worden vanaf de Aanvullende Post van het Rijk overgeheveld naar de EZ-begroting. Daarnaast is besloten om de Uitdagersfaciliteit op te laten gaan in de regeling Innovatiekredieten. Alle voor de Uitdagersfaciliteit beschikbare middelen worden daarom ingezet voor Innovatiekredieten. Tevens wordt een verdere intensivering voorgesteld, waarvoor middelen binnen de EZ-begroting worden vrijgemaakt.

Innovatieprogramma’s

De mutatie bij innovatieprogramma’s betreft het saldo van een aantal aanpassingen. Lopende innovatieprogramma’s blijken over het algemeen langzamer tot betaling te komen dan verwacht. Op basis van deze ervaringen wordt de kasraming voor toekomstige innovatieprogramma’s aangepast. Hierdoor vallen de betalingen in de eerste jaren (t/m 2012) lager uit en daarna hoger. Verder kunnen technologische topinstituten vanaf 2009 alleen nog een bijdrage krijgen als ze een geïntegreerd onderdeel uitmaken van een innovatieprogramma. De hiermee samenhangende technische mutatie zorgt voor een neerwaartse bijstelling van het budget in de eerste jaren, en een opwaartse in de jaren na 2013.

Intertemporele compensatie t.b.v. MEP/SDE

Deze mutatie is een saldo van twee onderdelen. Vanuit de MEP vallen de eerstkomende jaren middelen in de kas vrij. Deze vrijvallende middelen worden aan de reeds beschikbare middelen voor de SDE toegevoegd.

Het is wenselijk jaarlijks een min of meer gelijk aantal beschikkingen voor de SDE af te geven. Dit betekent dat het totale aantal uitstaande beschikkingen en daarmee de kasbehoefte jaarlijks toeneemt. Hiertoe wordt de kasraming aangepast aan de kasbehoefte.

Invullen restant taakstelling VPB

De vennootschapsbelasting is een aantal jaren geleden verlaagd om het ondernemersklimaat in Nederland te stimuleren. Ter (gedeeltelijke) compensatie daarvan is een VPB-taakstelling aan de EZ-begroting toegedeeld. EZ vult middels deze mutatie het voor 2008 resterende deel van deze taakstelling in.

Uitvoering motie-Samsom/Atsma

In de Tweede Kamer is de motie-Samsom/Atsma (TK 31 239, nr. 16) aangenomen. In deze motie wordt de regering gevraagd 120 mln. extra toe te voegen aan de Stimuleringsregeling Duurzame Energie (SDE). Vanaf 2008 tot en met 2015 wordt deze 120 mln. verspreid toegevoegd aan het SDE-budget. De dekking van deze motie komt voor 40 mln. ten laste van het HGIS-budget voor Joint Implementation (EZ). De overige 80 mln. wordt gedekt door VROM (HGIS-budget voor CDM 47 mln.) en de algemene middelen (33 mln.).

Warmte en energiebesparing

Binnen het werkprogramma Schoon & Zuinig zijn middelen gereserveerd om energiebesparing en efficiëntieverbetering in het bedrijfsleven te stimuleren en om het gebruik van zonneboilers en warmtepompen te stimuleren. Met deze mutatie worden de hiervoor bestemde middelen vanaf de Aanvullende Post van het Rijk aan de EZ-begroting toegevoegd. Daarnaast worden vanuit de Aanvullende Post van het Rijk ook middelen toegevoegd aan de EZ-begroting in het kader van de Innovatieagenda Energie (pijler 2 van het Beleidsprogramma). Deze middelen zijn bedoeld voor de ontwikkeling van verschillende innovatieprogramma’s op het terrein van energietransitie.

Ten slotte worden WKK-middelen alternatief ingezet binnen het warmtedossier. Uit de exploitatiecijfers van WKK-installaties is namelijk gebleken dat ondersteuning van bestaande WKK-installaties niet langer noodzakelijk is en derhalve met ingang van 2008 is stopgezet.

Diversen

Deze diversenpost bestaat uit meerdere mutaties.

Allereerst wordt het budget t.b.v. criminaliteitspreventie voor het kleinbedrijf verhoogd.

Antwoord voor bedrijven wordt uitgebouwd tot hét rijksbrede digitale overheidsloket voor ondernemersvragen op alle overheidsterreinen. Om dit te realiseren zijn extra middelen aan de EZ-begroting toegevoegd.

De EU-dienstenrichtlijn verplicht elke lidstaat voor 28 december 2009 onder meer een elektronisch «Één-loket» in te richten. Om aan deze juridische verplichting te kunnen voldoen, worden middelen aan de EZ-begroting toegevoegd.

Op basis van evaluatie is besloten de activiteiten van PIANOo (Professioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers) voort te zetten t/m 2011 teneinde het aanbesteden bij overheden verder te professionaliseren.

Ten slotte zijn er extra middelen nodig voor het programma «Van Digibewust naar Digibekwaam», dat zich richt op het vergroten van digitale vaardigheden bij daarvoor in aanmerking komende groepen, en voor preventie en voorlichting over Cybercrime.

FES-middelen t.b.v. BSIK (Besluit Subsidies Investering Kennisinfrastructuur)

De betalingen van de BSIK-projecten verlopen langzamer dan oorspronkelijk geraamd. Daarom worden de FES-middelen in een langzamer tempo aan de EZ-begroting toegevoegd. Zie ook de FES-mutatie aan de ontvangstenkant.

FES-middelen t.b.v. CTMM en BMM

Subsidiëring van CTMM (Center for Translational Molecular Medicine) en BMM (Biomedical Materials) vindt nu jaarlijks plaats op basis van de IOP-TTI-regeling. Deze subsidieregeling richt zich op Innovatiegerichte Onderzoeksprogramma’s (IOP’s) en op onderzoeksprogramma’s van Technologische Topinstituten (TTI’s). In eerste instantie was niet duidelijk dat subsidiëring gebaseerd zou worden op deze regeling, waardoor middelen in een te snel ritme aan de EZ-begroting toegevoegd zijn. Middels deze mutatie wordt dit gecorrigeerd.

FES-middelen t.b.v. MEP (VJN 2008)

Door uitvoerder EnerQ is in 2007 een lager bedrag aan voorschotten uitgekeerd aan subsidieontvangers. Daarom is de rijksbijdrage voor de MEP in 2007 lager uitgevallen dan geraamd. Nu zijn deze niet opgevraagde FES-middelen voor de MEP bij Voorjaarsnota opnieuw aan de EZ begroting toegevoegd vanuit het FES-fonds.

Transitiemanagement

In de energiebesparingstender UKR (Unieke Kansen Regeling) zijn meer projecten die aan de criteria voldoen ingediend dan er aan budget beschikbaar was. Daarom wordt nu met behulp van middelen uit het FES het budget voor de UKR verhoogd.

Warmtekrachtkoppeling

Het aantal aanvragen voor de subsidieregeling WKK was in 2007 zo groot, dat het subsidieplafond werd overtekend. Er is besloten om toch alle aanvragen te honoreren en daartoe wordt het WKK-budget aangevuld met 40 mln. Hiervoor worden de terugontvangsten van de stadsverwarmingsprojecten aangewend.

Diversen (technische mutaties)

Deze diversenpost bestaat voornamelijk uit de toevoeging van FES-middelen aan de subsidieregeling Beroepsonderwijs in Bedrijf, waarmee het MKB gestimuleerd wordt om samen met onderwijsinstellingen het praktijkleren te verbeteren. Daarnaast is een belangrijke mutatie de (gedeeltelijke) financiering van de Faciliteit Transitielanden, een faciliteit waarmee de rol van het bedrijfsleven in de snel ontwikkelende landen China en India vergroot moet worden. Een deel van deze financiering is afkomstig vanuit de begrotingsreserve voor SENO/GOM (een faciliteit die overgeheveld wordt naar het ministerie van Financiën) en wordt via de ontvangstenkant aan de EZ-begroting toegevoegd.

Boetetaakstelling high trust

In het Coalitieakkoord is een taakstelling opgenomen «Boetebeleid: naar high trust» van 25 mln. in 2008, 50 mln. in 2009, 75 mln. in 2010 oplopend tot 100 mln. in 2011. De toedeling van de boetetaakstelling aan de diverse betrokken departementen vindt tranchegewijs plaats. Middels deze mutatie worden de tranches 2008 en 2009 van de op de EZ-begroting geparkeerde boetetaakstelling high trust verdeeld over de betrokken departementen.

Terugontvangsten IPR-decentraal Noorden

In 2008 zal 16 mln. aan middelen worden terugontvangen van het Noorden in verband met de eindafrekening van het programma IPR-decentraal.

Terugontvangsten Novem BV

Dit betreft vorderingen op Novem BV ten behoeve van energiebesparingprojecten die EZ dit jaar verwacht terug te ontvangen.

Diversen

Wegens liquidatie van de Stichting Industriefaciliteit is het restant van de in het verleden door EZ beschikbaar gestelde middelen teruggestort naar de EZ-begroting in 2008. Daarnaast is in 2008 5 mln. ontvangen uit hoofde van de verkoop van de gronden Vliegveld Beek.

Aardgasbaten

De bepalende factoren voor de geraamde aardgasbaten zijn de aardgasprijs, die gerelateerd is aan de prijs van olie in dollars, de euro/dollar koers en het volume van de verkopen. Deze mutaties betreffen voornamelijk opwaartse bijstellingen van de aardgasbatenramingen, die worden veroorzaakt door de sterk gestegen olieprijs.

Afdracht FES

Voor het jaar 2008 en verder is sprake van een vaste FES-voeding uit gasbaten, aansluitend bij de uitgaven. Deze mutaties dienen om de voorziene FES-uitgaven te dekken, die als gevolg van Voorjaarsnota- en Miljoenennotamutaties zijn gewijzigd.

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XIV LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Blauwtong

Om dieren te vaccineren tegen blauwtong worden in 2008 vaccins aangeschaft. De uitgaven hiervan (11,7 mln.) worden bij de EU gedeclareerd (9,1 mln.). Hiervoor wordt, rekening houdend met voorfinanciering, een tegemoetkoming van per saldo 2,6 mln. verstrekt.

Enveloppe natuur, EHS en vitaal platteland

Dit betreft uitdeling van de enveloppe Natuur, EHS en vitaal platteland tranche 2009. De middelen worden o.a. ingezet voor Natura 2000, exotenbeleid, nationale landschappen en Groen in en om de Stad.

Kasschuif ICT-investering

LNV investeert in ICT ten behoeve van haar bedrijfsvoering en primair proces. In verband hiermee is een kasschuif noodzakelijk.

Maatregelen VWA

Het rapport Hoekstra maakt intensiveringen in de sfeer van handhaving en toezicht noodzakelijk. Ook moeten nog tekorten worden opgelost. Ten behoeve hiervan worden extra middelen verstrekt.

Nota van wijziging – sanering Noordzeevisserij

Naar verwachting zullen de visquota de komende jaren fors dalen. Het aantal gespecialiseerde platviskotters is te groot in relatie tot de vangstmogelijkheden. Om tot vernieuwing, verduurzaming en sanering van de visserij te komen wordt extra geld beschikbaar gesteld. Zie ook de Motie-Van Geel (TK 31 200, nr. 16)

Nota van wijziging – voorzieningenniveau platteland

Ten behoeve van de leefbaarheid wordt er geïnvesteerd in het voorzieningenniveau in kleine kernen op het platteland. LNV zal een beperkt aantal projecten ondersteunen die bijdragen aan de versterking van de sociale samenhang en de werkgelegenheid in het landelijk gebied. Zie ook de motie-Atsma (31 200 XIV, nr 110).

Pachtopbrengsten

De verhoogde pachtopbrengsten uit hoofde van het door LNV genomen pachtnormenbesluit 2007 worden door Domeinen ontvangen. Op basis van de bestaande middelenafspraak tussen Financiën en LNV worden deze middelen vanaf 2008 aan de LNV-begroting toegevoegd.

Projecten veenweidegebieden

Het kabinet heeft besloten om 35 mln. beschikbaar te stellen voor de westelijke veenweiden. In het kader van het Programma Groene Hart worden in de veenweidegebieden projecten gestart om bodemdaling tegen te gaan. Hierdoor blijven specifieke culturele en natuurwaarden behouden.

Transitie Noordzeevisserij

Dit betreft uitdeling van de enveloppe ondernemerschap. Hiermee wordt geïnvesteerd in nieuwe, ecologisch vriendelijke vistechnieken. Ook worden innovaties ondersteund gericht op meer duurzaamheid, energiebesparing en samenwerking in de keten en het bereiken van een betere balans tussen de vangstmogelijkheden en capaciteit.

FES Greenports

Vanuit het FES worden middelen naar de LNV-begroting overgeheveld ten behoeve van de Greenports. Dit zijn integrale ruimtelijke glastuinbouwprojecten met name in de zuidvleugel van de Randstad, waarmee een impuls wordt gegeven aan een duurzame, vitale en gevarieerde inrichting.

FES Klavertje 4

Vanuit het FES worden middelen naar de LNV-begroting overgeheveld ten behoeve van het project Klavertje 4. Dit project betreft integrale gebiedsontwikkeling bij het klaverblad A67/A73. Het gebied ligt binnen de gemeenten Venlo, Horst aan de Maas, Sevenum en Maasbree en zal in 2012 de Floriade huisvesten.

Gratis schoolboeken

Met deze mutatie wordt invulling gegeven aan het besluit om per schooljaar 2008–2009 schoolboeken gratis aan te bieden. Dit geldt derhalve ook voor het groen onderwijs.

Interne begrotingsreserves

Met ingang van 2008 worden op de LNV-begroting interne begrotingsreserves ingesteld. Dit gebeurt door het omzetten van de garantievermogens van een drietal ZBO’s, te weten het Ontwikkeling en Saneringsfonds voor de Landbouw, het Ontwikkeling en Saneringsfonds voor de Visserij en het Borgstellingsfonds.

Natuurpilot IJmeer

Vanuit het FES worden middelen naar de LNV-begroting overgeheveld ten behoeve van de natuurpilot IJmeer. Deze middelen worden overgedragen aan V&W, die het project zal gaan uitvoeren. Daarnaast nemen de provincies op grond van het Bestuursakkoord rijk-provincies een deel van de financiering van dit project over. Met deze pilot wordt onderzoek gedaan naar de schadelijke effecten van aanleg van woningbouw en infrastructuur voor de natuur. Dit moet het inzicht vergroten rond het herstel, toekomstig behoud en ontwikkeling van natuurkwaliteiten.

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s

XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID: NIET-BELASTINGONTVANGSTEN bedragen in miljoenen euro’s

Toerekening REA

De mutatie betreft een technische correctie van de toerekening van de uitgaven re-integratie Wajongers (REA-uitgaven).

Uitdeling nominale bijstelling

Dit is een overboeking van het begrotingshoofdstuk «koppeling uitkeringen» naar de begroting van SZW. Hiermee worden de begrotingsgefinancierde uitkeringen op de begroting van SZW op prijspeil 2008 gebracht.

Uitvoering bijstand zelfstandigen

Het geraamde volume en de gemiddelde uitkering zijn opwaarts bijgesteld op basis van uitvoeringsinformatie. Daarnaast zal in 2008 een nabetaling over 2007 plaatsvinden, omdat de bevoorschotting te laag is gebleken.

Uitvoering IOAW

Het geraamde volume en de gemiddelde uitkering zijn neerwaarts bijgesteld op basis van uitvoeringsinformatie.

Wajong Prijs

De mutatie vloeit hoofdzakelijk voort uit een opwaartse bijstelling van de gemiddelde uitkering als gevolg van de verhoging van de uitkering voor volledig arbeidsongeschikten van 70% naar 75% halverwege 2007.

Wajong uitvoeringskosten

De hogere instroom en het daardoor grotere bestand van de Wajong leidt tot extra uitvoeringskosten bij het UWV.

Wajong volume

Uit de realisaties van 2007 van het UWV bleek dat sprake is van een toename van de instroom van de Wajong. Omdat de uitstroom uit de Wajong beperkt is, leidt een hogere instroom tot een groter Wajongvolume en hogere uitkeringslasten. Omdat verwacht wordt dat de instroom ook in 2008 nog zal groeien en dit instroomniveau zich de komende jaren handhaaft, nemen de uitgaven meerjarig toe.

WWB volume autonoom

Voor deze kabinetsperiode geldt de bestuurlijke afspraak dat er geen aanpassing plaatsvindt op grond van conjuncturele mutaties in het werkloosheidsvolume, indien die zich binnen een bepaalde bandbreedte bevinden. De mutaties bevinden zich binnen deze bandbreedte. De bijstelling in 2012 betreft met name de doorwerking van realisatiecijfers over 2007.

Amendement Schuldhulpverlening

Als gevolg van het amendement van de kamerleden Spekman en Tang bij de Voorjaarsnota zijn er t.o.v. het Coalitieakkoord extra middelen beschikbaar gesteld voor armoedebeleid.

Algemeen keten overleg

Als bijdrage aan het oplossen van de incidentele transitieproblematiek bij UWV/CWI is 15 mln. bijgedragen voor het invoeren van een zogenoemde Algemeen Keten Overleg. De middelen worden voornamelijk ingezet voor het invoeren van de Integrale Dienstverlening.

Correctie onderwijsvoorzieningen

De verantwoordelijkheid voor de verstrekking van onderwijsvoorzieningen aan jongeren met een handicap zal worden neergelegd bij de minister van OCW. Voorafgaand aan de overheveling van de daarvoor bestemde middelen naar de OCW-begroting vindt een voor het SZA-kader neutrale verschuiving van deze middelen van de premiegefinancierde re-integratiemiddelen naar de begrotingsgefinancierde re-integratiemiddelen.

Eindejaarsmarge/Dekking uit eindejaarsmarge

De eindejaarsmarge is ingezet voor eindejaarsmargeproblematiek, alsmede ter dekking van tegenvallers en intensiveringen.

Diverse aanpassingen werkleerrecht

De besparingen als gevolg van het werkleerrecht voor jongeren tot 27 jaar worden neerwaarts bijgesteld, met name als gevolg van een door de conjunctuur bewerkstelligde substantiële daling van de doelgroep en een verschuiving van de inwerkingtreding van het voorstel van 1 januari 2009 naar 1 juli 2009.

Fasering ESF

De uitputting van de ESF-voorziening zal naar verwachting later plaatsvinden dan eerder geraamd. Het betreft de voorziening die is getroffen in verband met de gerechtelijke uitspraak naar aanleiding van de loketsluiting in 2005. Die uitspraak bracht het risico met zich mee dat het voor ESF-subsidieaanvragen beschikbaar gestelde budget zal worden overschreden.

Nieuwe Wajong

In de Wajong zal voor de nieuwe instroom een nieuwe aanpak gelden, waarbij meer nadruk komt te liggen op het benutten van de (resterende) arbeidsmogelijkheden. Dit leidt tot lagere uitkeringslasten, maar ook tot hogere uitgaven voor re-integratie en hogere uitvoeringskosten.

Partneralimentatie

De concrete invulling van de bij Coalitieakkoord voorgenomen maatregel terzake van partneralimentatie levert een lagere besparing op de bijstandsuitgaven op dan was ingeboekt.

Taakstelling fusie UWV/CWI

Het meerjarig budget voor transitiekosten fusie UWV/CWI, dat op de aanvullende post was opgenomen, is overgeboekt naar de begroting van SZW.

WWB niet-gebruik onvolledige AOW

Met ingang van 2010 zal de verantwoordelijkheid voor en de uitvoering van de bijstand 65+ worden overgeheveld van gemeenten naar de SVB. De verwachting is dat hierdoor het niet-gebruik wordt teruggedrongen, omdat de SVB ook reeds de AOW aan deze groep uitkeert.

Aanpassing ivm inkomensvoorziening WLR

De gereserveerde middelen voor de inkomensvoorziening van het werkleerrecht voor jongeren tot 27 jaar worden overgeboekt naar de begroting van SZW.

BU-dossier

In het BU-dossier worden ouderen en arbeidsongeschikten met een arbeidsongeschiktheidspercentage van meer dan 45% door middel van een tegemoetkoming gecompenseerd voor het vervallen van het ouderdoms- en arbeidsongeschiktheidforfait.

Participatiebudget educatie OCW/participatiebudget inburgering WWI

Met ingang van 1 januari 2009 worden het flexibel re-integratiebudget (WWB-werkdeel), de inburgeringsbudgetten voor zover deze betrekking hebben op de door gemeenten aan te bieden inburgeringsvoorzieningen en de middelen voor volwasseneneducatie gebundeld in het participatiebudget. De minister van SZW wordt uitvoerder van het participatiebudget. De bijdrage van de minister voor WWI en de bijdrage van de minister van OCW aan het participatiebudget staan als ontvangsten op de begroting SZW. De totale uitgaven staan onder het participatiebudget.

Taakstelling gemeentefonds SuWi keten

In het coalitieakkoord is een taakstelling ingeboekt i.v.m. de fusie UWV/CWI en de samenwerking met gemeenten in de Suwi-keten. De taakstelling is in eerste instantie geboekt bij CWI, maar de afspraak was dat de gemeente ook een deel van de taakstelling moest invullen. Met deze overboeking is het deel van de taakstelling die bij de gemeente neerslaat gecorrigeerd bij het CWI.

Uitname langdurigheidstoeslag

Met ingang van 1 januari 2009 wordt de langdurigheidstoeslag gedecentraliseerd. Het budget voor de langdurigheidstoeslag wordt overgeboekt naar het gemeentefonds.

BIKK (Bijdrage in de kosten van kortingen) AOW

De BIKK AOW is afhankelijk van de raming van de kosten van heffingskortingen. Door actualisering van de raming door het CPB is de BIKK AOW bijgesteld.

Premiebrief BIKK/ANW

De ANW-premie is bij de definitieve vaststelling op een ander niveau vastgesteld dan bij de begroting was geraamd. Door de premiemutatie wijzigt ook de verdeling van de kosten van de heffingskortingen. Dit leidt tot een lagere rijksbijdrage.

Rijksbijdrage BU-dossier

In het BU-dossier worden ouderen en arbeidsongeschikten met een arbeidsongeschiktheidspercentage van meer dan 45% door middel van een tegemoetkoming gecompenseerd voor het vervallen van het ouderdoms- en arbeidsongeschiktheidforfait. Dit is de Rijksbijdrage die aan de sociale fondsen dient te worden overgedragen.

Rijksbijdrage koopkrachtreparatie ouderen

Om de mensen met een AOW-uitkering er niet in koopkracht op achteruit te laten gaan, is de AOW-tegemoetkoming vanaf 2009 met 83 euro bruto verhoogd.

In verband hiermee wordt de Rijksbijdrage aan het AOW-fonds aangepast.

Rijksbijdrage ouderdomsfonds

De raming Rijksbijdrage Ouderdomsfonds is geactualiseerd op basis van de geraamde premieopbrengsten in de MEV 2009.

Anticumulatiebaten WSW

De anticumulatiebaten WSW zijn de vrijvallende Wajong- en WAO-uitkeringen van personen met een WSW-dienstverband. Op grond van de reguliere actualisatie van de ramingen zijn de anticumulatiebaten vanaf 2008 verhoogd.

Kasschuif ontvangsten Agenda van de Toekomst

Terugontvangsten in het kader van de Agenda voor de Toekomst, die waren verwacht voor 2008, zijn in 2007 versneld ontvangen.

Restituties IAOW/Z, bbz en wwik

Dit betreffen terugontvangsten in verband met te hoge bevoorschotting inzake de inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers/zelfstandigen, bijstand zelfstandigen en de wet werk en inkomen kunstenaars

Restituties W-deel en agvdt

Gemeenten hebben minder uitgegeven aan met name re-integratie van bijstandsgerechtigden dan waar in de raming vanuit is gegaan. Uit dien hoofde hebben er terugbetalingen plaatsgevonden.

Anticumulatiebaten WSW

Als gevolg van de verhoging van de Wajong-uitkering naar 75% WML zijn de anticumulatiebaten in de WSW ook verhoogd.

Sociale Zekerheid

SOCIALE ZEKERHEID: UITGAVEN bedragen in miljoenen euro’s